Hud surasi — Oyat 65

Kalimalarning maʼnolari:

• فَعَقَرُوهَا – Ular (Samud qavmi) tuyani oyoqlarini kesib, o‘ldirdilar.
• تَمَتَّعُوا – Foydalaning, zavqlaning, yashang.
• فِي دَارِكُمْ – O‘z yurtingizda, makoningizda.
• غَيْرُ مَكْذُوبٍ – Yolg‘onga chiqarilmaydigan, albatta amalga oshadigan va’da.

Tafsir:

Samud qavmi o‘zlariga mo‘jiza sifatida yuborilgan tuyani yolg‘onga chiqarib, uni shafqatsizlarcha o‘ldirdilar. Shu bilan ular nafaqat Allohning mo‘jizasini inkor etdilar, balki o‘zlarining kufr va sarkashliklarini yanada kuchaytirdilar. Shunda payg‘ambar Solih alayhissalom ularga qarab dedi: "Endi o‘z uylaringizda, yurtingizda uch kun zavq-safo suringlar, yeb-ichinglar, lazzatlaninglar. Chunki uch kundan keyin Allohning azobi sizlarga, albatta, yetib keladi."

Bu so‘zlar tahdid emas, balki aniq va haqqoniy xabar edi. Solih alayhissalom ularga muhlat berilganini, ammo bu muhlatning cheklanganligini bildirdi. Uch kun — juda qisqa muddat. Ular bu kunlarni g‘aflat va masxara bilan o‘tkazdilar, ammo va’da qilingan azob, xuddi aytilganidek, ularni ushladi.

"Bu va’da yolg‘onga chiqarilmaydigan va’dadir" — ya’ni Allohning va’dasi shubhasiz haqdir. U zot biror narsani va’da qilsa, uni albatta amalga oshiradi. Uning va’dasiga hech qanday shubha yo‘q. Bu yerda Solih alayhissalomning so‘zlari o‘z qavmiga oxirgi nasibat va ogohlantirish edi, lekin ular quloq solmadilar.

Foydalar:

1. Allohning va’dasi mutlaq haqiqatdir. U zot yaxshilik bilan ham, azob bilan ham va’da qilsa, ikkalasi ham albatta amalga oshadi. Bu mo‘minning qalbini mustahkamlaydi va unga ishonch bag‘ishlaydi.
2. Gunohkorlarga muhlat berilishi ularning kechirilishini anglatmaydi. Alloh ularga sabr qiladi, lekin azobni hech qachon unutmaydi. Shuning uchun inson har doim tavba qilishga shoshilishi kerak.
3. Payg‘ambarlarning da’vati va ogohlantirishlari rahm-shafqat bilan to‘la bo‘ladi. Ular o‘z qavmlarini azobdan qutqarish uchun barcha vositalarni ishga soladilar. Bu esa Islomning rahmdillik va ezgulik diniga aylanib, odamlarni yaxshilikka chorlaydi.
4. Allohning azobi kelishidan oldin muhlat berilishi — U zotning bandalariga bo‘lgan keng rahmatidir. Bu rahmatdan foydalanib, gunohdan qaytish va to‘g‘ri yo‘lga kirish har bir insonning asosiy vazifasidir.
5. Bu qissa mo‘minlarga sabr va ishonchni o‘rgatadi. Haqiqat g‘olib bo‘ladi, botil esa, qancha kuchli bo‘lmasin, oxir-oqibat yo‘q bo‘lib ketadi.