سوره یوسف — آیه 106

معانی کلمات:

• یُؤْمِنُ: باور داشتن، اقرار کردن.
• أَکْثَرُهُمْ: بیشتر آنان (مقصود بیشتر مردمِ مشرک).
• مُشْرِکُونَ: کسانی که برای خدا شریک قائل میشوند (در عبادت یا اعتقاد).

تفسیر آیه:

این آیه به یکی از شگفتانگیزترین تناقضهای اعتقادی مشرکان اشاره میکند. بیشترِ مردمِ آن زمان (و حتی در هر عصر و زمانی) به خداوند اقرار داشتند که او خالق آنان، روزیدهندهشان، زندهکننده و میرانندهشان است و او را در اصلِ آفرینش و تدبیر جهان، یگانه و بینظیر میدانستند. اما با این حال، در عبادت و پرستش، دچار شرک میشدند؛ یعنی بتها و معبودهای دروغین را در کنار خدا میپرستیدند و برای او شریک قرار میدادند. آنان به زبان میگفتند: «ما اینها را فقط برای تقرب به خدا میپرستیم» اما در حقیقت، این کارشان با توحیدِ خالص در تناقض بود. حتی برخی از آنان ادعا میکردند که خداوند فرزندی دارد (مانند فرشتگان را دختران خدا خواندن) که این نیز نوعی شرک و ناسپاسی در برابر نعمتهای بیپایان او بود. بنابراین، ایمانِ آنان به خدا، ایمانی ناقص و آلوده به شرک بود، نه ایمانی خالص و پاک.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحیدِ خالص، شرط پذیرش ایمان: ایمان به خداوند باید خالص و بدون هرگونه شریک باشد؛ ایمانی که با شرک آمیخته شود، ارزش حقیقی ندارد و انسان را از سعادت ابدی بازمیدارد.
2. شناختِ فطرت و انحراف از آن: انسانها به طور فطری خدا را میشناسند، اما غفلتها، وسوسههای شیطانی و پیروی از هواهای نفسانی، آنان را از مسیر فطرت پاک منحرف میکند و به شرک میکشاند.
3. هشدار به مؤمنان: این آیه هشدار میدهد که انسان ممکن است در ظاهر مؤمن باشد، اما در عمل، دچار شرکهای پنهان (مانند ریا، دلبستگی به غیر خدا، ترس از غیر خدا و...) شود. پس باید پیوسته مراقب خلوص نیت و اعمال خود باشیم.
4. نعمت بزرگ توحید: این آیه ارزش والای توحید را نشان میدهد که بالاترین نعمت الهی است و انسان را از همه بندها و اسارتها آزاد میکند و او را به اوج عزت و سربلندی میرساند.
5. دعوت به بازگشت به فطرت: قرآن کریم با بیان این حقیقت، انسانها را دعوت میکند که به فطرت پاک خود بازگردند و خدا را تنها و بدون هیچ شریکی عبادت کنند تا به رستگاری و آرامش حقیقی دست یابند.