سوره یوسف — آیه 11

معانی کلمات:

• تَأْمَنَّا: از «أمن» به معنای اطمینان کردن و اعتماد داشتن است؛ یعنی چرا به ما اعتماد نمیکنی و ما را امین بر یوسف قرار نمیدهی.
• لَنَاصِحُونَ: از «نُصح» به معنای خیرخواهی خالصانه و دلسوزی؛ یعنی ما برای او خیرخواه و دلسوزیم.

تفسیر آیه:

پس از آنکه برادران یوسف بر نقشهی خود برای جدا کردن او از پدر به توافق رسیدند، نزد پدرشان یعقوب آمدند و با لحنی که ظاهراً سرشار از محبت و دلسوزی بود، گفتند: ای پدر! چرا ما را بر یوسف امین نمیدانی و از فرستادن او با ما خودداری میکنی؟ ما برادران او هستیم و به او علاقه داریم؛ ما برای او خیرخواهیم و در حفظ و نگهداری او میکوشیم تا هرگز گزندی به او نرسد و او را سالم و تندرست نزد تو بازگردانیم. آنان با این سخنان، پدر را به ظاهر سرزنش میکردند که چرا به آنان اعتماد ندارد، در حالی که در دل نقشهی شومی برای یوسف کشیده بودند و با این گفتار، میخواستند پدر را فریب دهند تا اجازه دهد یوسف را با خود ببرند.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان باید در برابر سخنان چرب و نرم دیگران هوشیار باشد؛ چهبسا کسانی که ظاهراً اظهار محبت و خیرخواهی میکنند، در باطن نقشههای شومی در سر دارند.
• اعتماد به دیگران باید بر اساس شناخت و تجربه باشد، نه صرفاً بر اساس ادعاهای آنان؛ یعقوب علیهالسلام بهعنوان پدری دلسوز، بهخوبی از نیتهای پنهان فرزندانش آگاه بود.
• این آیه نشان میدهد که دشمنان و حسودان، برای رسیدن به مقاصد خود، از زیباترین و فریبندهترین عبارات استفاده میکنند؛ بنابراین مؤمن باید در ارزیابی افراد، به حقیقت و باطن آنان بنگرد، نه به ظاهر سخنانشان.
• محبت و دلسوزی واقعی، در عمل و رفتار نمایان میشود، نه در ادعا و گفتار؛ برادران یوسف با اینکه ادعای خیرخواهی داشتند، در عمل بدترین رفتار را با او انجام دادند.