Аль-Хиджр сүрәсе — Аять 26

Сүзләрнең мәгънәләре:

• Сәлсәл — кипкән, шакылдаган балчык (утта янмаган, ә кипкән балчык).
• Хәмәъ — караңгы төскә кергән, үзгәргән, исләнгән балчык.
• Мәснун — форма бирелгән, сынланган яки озак вакыт тору сәбәпле үзгәргән балчык.

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә Үзенең кодрәтен һәм осталыгын белдереп әйтә: Без Адәм галәйһиссәламне кипкән, шакылдаган балчыктан яраттык. Ул балчык караңгы төскә кергән, исләнгән, озак вакыт дәвамында үзгәрешкә дучар булган балчык иде. Бу балчыкка форма бирелеп, Адәмнең сыны ясалды. Әлеге аятьтә "инсан" дип Адәм галәйһиссәлам күздә тотыла, чөнки ул — кешелекнең атасы, һәм аның нәселеннән килгән барлык кешеләр дә шушы исемгә керә. Аллаһы Тәгалә Адәмне гади бер балчыктан түгел, ә аның берничә баскычын үткән — башта ул туфрак иде, аннары су белән катыштырылып балчыкка әйләнде, соңыннан караңгыланып, исләнеп, киптерелеп шакылдаган балчыкка әверелде. Бу — кешенең түбән чыгышыннан аның бөеклегенә ишарәдер: Аллаһы Тәгалә шундый гади матдәдән шәрафле инсанны ярата алды.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

• Кешенең килеп чыгышы гади балчыктан булса да, Аллаһы Тәгалә аңа бөеклек, акыл һәм рух бирде. Бу — кешенең үз чыгышын онытып, тәкәбберләнмәве кирәклеген өйрәтә.
• Аллаһы Тәгаләнең кодрәте чиксез: Ул бернинди кыйммәтле матдәдән түгел, ә гади балчыктан иң шәрафле затны — кешене ярата алды.
• Кеше үзенең тәненә түгел, ә рухына һәм иманына карап кыйммәтле. Тән балчыктан, ә рух Аллаһыдан.
• Аллаһы Тәгаләнең барлыкка китерү сәнгате камил: Ул һәр әйберне үзенең хикмәте белән, этаплап, камил итеп ярата.