Аль-Хиджр сүресі — Аят 26

1. Сөздердің мағынасы:

• صَلْصَالٍ (салсал): құрғақ, кепкен балшық. Оған тырнақ тигізіп ұрса, дыбыс шығаратын кепкен саз.
• حَمَإٍ (хама): қара балшық, иісі өзгерген, шіріген тұнба.
• مَّسْنُونٍ (маснүн): ұзақ уақыт бойы өзгеріске ұшыраған, пішін берілген, иісі бұзылған балшық.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала адамзаттың әкесі Адамды (ғ.с.) жарату жайында хабар беріп, оның жаратылу бастауының неден екенін айқындайды. Ол кепкен, құрғақ балшықтан жаратылды. Бұл балшық соншалықты құрғақ еді, оған бір нәрсе тигізіп ұрса, дыбыс шығаратын. Ол қара түсті, ұзақ уақыт бойы өзгеріске ұшыраған, иісі бұзылған, пішін берілген балшықтан жасалды. Яғни, Адамның жаратылуы кездейсоқтық емес, Аллаһтың нақты құдіретімен, белгілі бір кезеңдерден өткен балшықтан жүзеге асты. Бұл аят адам баласының пайда болуының бастауы топырақ екенін, оның Аллаһтың қалауымен жанданып, адамзаттың атасына айналғанын баяндайды.

1. Алынатын ғибраттар:

• Адамның жаратылуының бастауы қарапайым топырақ екенін білу адамды тәкаппарлықтан сақтайды, кішіпейілділікке шақырады.
• Аллаһтың әрбір жаратылысында хикмет пен кезеңділік бар екенін түсінеміз. Ол бір сәтте «бол» деп те жарата алатын еді, бірақ адамға сабақ болу үшін кезеңдермен жаратты.
• Бұл аят адам баласының Аллаһтың құдіретімен жаратылғанын, оның жоқтан бар болғанын растайды. Бұл иманды нығайтып, Жаратушыға деген сенімді арттырады.
• Адамның топырақтан жаратылғанын ескеру — өлімнен кейін қайта тірілудің де оңай екенін ұғындырады. Аллаһ қайта тірілтуге әбден құдіретті.
• Ислам діні адамды өз тегіне, жаратылысына ой жүгіртіп, Аллаһтың берген нығметтеріне шүкір етуге шақырады. Бұл — жүректі жұмсартып, Раббыға жақындататын ғибрат.