Hijr surasi — Oyat 26

Kalimalarning ma'nolari:

• Salsol: Qurigan, chaqilsa ovoz chiqaradigan loy.
• Hama': Qora rangga kirgan, o'zgargan loy.
• Masnun: Shakllantirilgan, surat berilgan yoki uzoq vaqt turib hidi o'zgargan.

Tafsir:

Qasamki, Biz insonni — ya'ni Odam alayhissalomni — qurigan, chaqilganda ovoz chiqaradigan loydan yaratdik. Bu loy esa o'z navbatida qora rangga kirgan, uzoq vaqt turishi tufayli hidi o'zgarib ketgan loydan olingan edi. Odam alayhissalom "inson" deb atalishiga sabab, unga amr qilingan narsa haqida ahd berilgan edi, lekin u buni unutdi. Uning avlodlari ham shu nom bilan ataladi, chunki ular uning naslidan kelganlardir. Bu loy avval qora, o'zgargan loy bo'lib, keyin quritilib, chaqilganda ovoz chiqaradigan holatga keltirilgan va Odam suratida shakllantirilgan. Ba'zi ulamolar bu haqda: "U ho'l, hidi o'zgargan tuproq edi", deganlar.

Foydalar:

• Insonning yaratilishi oddiy loydan emas, balki alohida bosqichlardan o'tgan jarayon bilan bo'lganini bilish, insonning yaratilishidagi buyuk hikmat va qudratni anglashga yordam beradi.
• Insonning asli tuproqdan ekanini eslash, kibr va manmanlikdan saqlaydi, insonni kamtarlikka undaydi.
• Alloh taoloning insonni shunday zaif va oddiy moddadan yaratib, unga aql, ruh va mukarramlik bergani — Uning cheksiz qudrati va rahmatining belgisidir.
• Ushbu oyat insonning yaratilish tarixini o'rgatish orqali, odamning o'z kelib chiqishi haqida fikr yuritishga va Yaratganga shukr qilishga chorlaydi.