سوره حجر — آیه 75

معانی کلمات:

• «لِلْمُتَوَسِّمِینَ»: جمع «مُتَوَسِّم»، از ریشه «وَسْم» به معنای نشانهگذاری و علامتگذاری است. متوسّم کسی است که با بصیرت و تأمل در نشانهها مینگرد و از ظاهر به باطن پی میبرد؛ یعنی اهل تدبّر و عبرتگیری.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از بیان سرگذشت قوم لوط و عذاب هولناکی که بر آنان نازل شد، در این آیه میفرماید: به راستی در این واقعه و آنچه بر آن قوم گناهکار آمد، نشانهها و عبرتهای روشنی برای اهل بصیرت و کسانی که با چشم دل مینگرند، وجود دارد. این نشانهها تنها برای کسانی آشکار میشود که از سرِ تأمل و تفکر در حوادث مینگرند، نه آنان که با چشم ظاهر و بیتوجه از کنار عبرتها میگذرند. ویرانههای باقیمانده از آن قوم، در مسیر کاروانیان و مسافران قرار داشت تا هر بینندهای با دیدن آن، قدرت خدا و عاقبت گناهکاران را دریابد و پند گیرد. این آیه تأکید میکند که سنت الهی در هلاکت ظالمان و نجات مؤمنان، برای صاحبان خرد و اندیشه، روشنترین دلیل بر صدق وعدههای خداوند و درستی راه حق است.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان باید با چشم بصیرت به حوادث تاریخی بنگرد و از سرنوشت اقوام پیشین عبرت بگیرد؛ چرا که تاریخ، آیینهای برای پندآموزی است.
• نشانههای قدرت خداوند در همهجا پراکنده است، اما تنها کسانی از آنها بهره میبرند که اهل تفکر و تدبر باشند.
• عاقبت گناه و فساد، نابودی است و این وعده الهی هرگز تغییر نمیکند؛ پس مؤمن باید از این هشدارها برای اصلاح خود و جامعه بهره گیرد.
• قرآن کریم انسان را به بیداری دل و تقویت بصیرت دعوت میکند تا از ظواهر فریبنده دنیا غافل نشود و راه حق را با یقین بپیماید.