حجر سۈرىسى — ئايەت 85

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• بِالْحَقِّ: ھەق، ھېكمەت ۋە ئەدالەت بويىچە، بىكار ۋە ئويۇن ئۈچۈن ئەمەس.
• السَّاعَةَ: قىيامەت ۋاقتى.
• لَآتِيَةٌ: چوقۇم كېلىدۇ، شەكسىز كېلىدۇ.
• فَاصْفَحِ: كەچۈرۈم قىل، يۈز ئۆرۈپ ئۆتۈۋەت.
• الصَّفْحَ الْجَمِيلَ: گۈزەل كەچۈرۈم، يەنى ئۆچمەنلىك ۋە ئەيىبلەش بولمىغان چىرايلىق ئەپۇ قىلىش.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ ئاسمانلارنى، زېمىننى ۋە ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى بارلىق مەخلۇقاتلارنى پەقەت ھەق بىلەن، يەنى ھېكمەت ۋە ئەدالەت بىلەن ياراتقانلىقىنى بىلدۈردى. ئۇلارنى بىكارغا، ئويۇن-چاقچاق ئۈچۈن ياكى مەقسەتسىز ياراتمىدى. بۇ زور مەخلۇقاتلار ئاللاھنىڭ كامال سۈپەتلىرىگە ۋە چەكسىز قۇدرىتىگە دەلالەت قىلىدۇ، شۇنداقلا يالغۇز ئۇنىڭلا ئىبادەتكە لايىق ئىكەنلىكىنى، ئۇنىڭغا ھېچقانداق شېرىك بولمايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.

ئاندىن ئاللاھ تائالا قىيامەتنىڭ چوقۇم كېلىدىغانلىقىنى، ھېچ شەك يوق ئەمەلىيەت ئىكەنلىكىنى ئۇقتۇردى. شۇ كۈندە ھەر بىر جان ئۆزى قىلغان ئەمەلىگە يارىشا مۇكاپات ياكى جازا ئالىدۇ. ياخشىلىق قىلغانلار ياخشىلىقى بىلەن مۇكاپاتلىنىدۇ، يامانلىق قىلغانلار يامانلىقى بىلەن جازالىنىدۇ.

شۇڭا ئاللاھ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ۋە ئۇنىڭ ئۈممىتىگە بۇيرۇدۇكى، مۇشرىكلارنىڭ ۋە ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ قىلغان يامانلىقلىرىغا سەۋر قىلىپ، ئۇلارنى گۈزەل شەكىلدە كەچۈرۈش كېرەك. بۇ كەچۈرۈم ئاددىي كەچۈرۈم ئەمەس، بەلكى ئىچىدە ئۆچمەنلىك، ئەيىبلەش ۋە ئازار بېرىش يوق، پەقەت چىرايلىق ۋە ئالىيجاناب ئەپۇ قىلىش بولۇشى لازىم. بۇنداق گۈزەل ئەپۇ قىلىش ئىسلام ئەخلاقىنىڭ ئالىي دەرىجىسى بولۇپ، ئۇ كىشىلەرنى ئىسلامغا تارتىدىغان ۋە دىللارنى يۇمشىتىدىغان ئەڭ ئۈنۈملۈك ئۇسۇللارنىڭ بىرىدۇر.

ئى مۇئمىنلەر! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھاياتىمىزنىڭ ھەر بىر پەيتىدە ئاللاھنىڭ ھېكمىتىنى ۋە ئەدالىتىنى ئەستە تۇتۇشىمىز، قىيامەت كۈنىگە ئىمان ئېيتىشىمىز ۋە باشقىلارغا گۈزەل ئەخلاق بىلەن مۇئامىلە قىلىشىمىز كېرەك. كىشىلەرنىڭ سەتلىكىگە سەتلىك بىلەن جاۋاب قايتۇرماي، بەلكى گۈزەللىك ۋە كەچۈرۈم بىلەن مۇئامىلە قىلىش ئارقىلىق ئۇلارنى ھەقىقەتكە يېقىنلاشتۇرۇشىمىز لازىم. بۇ دۇنيا سىناق مەيدانى، ئاخىرەت بولسا ھەقىقىي ھېساب-كىتاب مەيدانىدۇر. ئاللاھنىڭ بىزگە بەرگەن ھەر بىر نېمىتى ئۈچۈن شۈكرى قىلىپ، ئۇنىڭ يولىدا گۈزەل ئەخلاق بىلەن ياشاش ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ بۇرچىدۇر.