سوره حجر — آیه 85

## معانی واژگان

• بِالْحَقِّ: با حکمت و عدالت، نه بیهوده و باطل.
• السَّاعَةَ: روز قیامت، هنگامهای که رستاخیز برپا میشود.
• فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ: گذشت کن گذشتنی زیبا و نیکو؛ یعنی عفو و اغماضی که همراه با سرزنش و کینه نباشد.

## تفسیر آیه

خداوند متعال در این آیه خبر میدهد که آفرینش آسمانها و زمین و هر آنچه میان آنهاست، بیهوده و بدون هدف نبوده است؛ بلکه همهی اینها با حکمت و عدالت آفریده شدهاند و نشانههای روشنی بر قدرت و کمال خالق آنها هستند. این آفرینشِ حکیمانه، گواه آن است که تنها خداوند شایستهی عبادت است و هیچ شریکی برای او وجود ندارد.

سپس خداوند تأکید میکند که روز قیامت بهیقین فرا خواهد رسید؛ روزی که هر کس پاداش یا کیفر عمل خود را میبیند. نیکوکار به پاداش نیکی خود میرسد و بدکار به سزای بدی خود گرفتار میشود. این وعدهی حتمی الهی، دلیل روشنی بر عدالت خداوند است.

در پایان آیه، خداوند به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) دستور میدهد که از مشرکان و تکذیبکنندگان روی گردان شود و با گذشتی زیبا و نیکو از آنان درگذرد؛ گذشتی که در آن نه سرزنشی باشد و نه کینهای، بلکه عفو و بزرگواریِ خالصانه باشد.

## فواید و پیامهای آیه

1. هدفمندی آفرینش: این آیه به ما میآموزد که جهان هستی بیهوده آفریده نشده و هر چیزی در آن حکمتی دارد. این نگاه، انسان را به تفکر در آفرینش و شناخت خالق دعوت میکند و ایمان را در دل تقویت مینماید.
2. ایمان به معاد و عدالت الهی: یادآوری آمدن قیامت، انسان را به مسئولیتپذیری در برابر اعمالش دعوت میکند و امید را در دل نیکوکاران زنده میسازد که پاداش نیکیهایشان ضایع نخواهد شد.
3. اخلاق والای گذشت: دستور به «صفح جمیل» به ما میآموزد که گذشت واقعی، گذشتی است که بدون کینه و سرزنش باشد. این اخلاق زیبا، جامعهای سرشار از محبت و آرامش میسازد و انسان را به درجهی بالای تقوا میرساند.
4. آرامش در برابر آزار دیگران: این آیه به مؤمنان میآموزد که در برابر آزار و تکذیب مخالفان، با متانت و بزرگواری رفتار کنند و انتقامجویی را رها سازند؛ چرا که داوری نهایی با خدای حکیم و عادل است.