Ан-Нахль сүрөсү — Аят 23

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• لَا جَرَمَ (лā жарама): «Шек жок», «чындыгында», «талашсыз» деген маанини билдирет. Бул сөз айтылып жаткан нерсенин бышык, талашсыз экендигин бекемдөө үчүн колдонулат.
• يُسِرُّونَ (юсиррӯна): «Жашырышат» — ичиндеги ойлорун, иш-аракеттерин жана ишенимдерин жашыргандарды билдирет.
• يُعْلِنُونَ (юълинуна): «Ачык кылышат» — эл алдында ачык жасаган иш-аракеттерин жана айткан сөздөрүн билдирет.
• الْمُسْتَكْبِرِينَ (аль-мустакбирин): «Текаббирлик кылгандар», «менменсингендер» — Аллахка баш ийүүдөн жана Ага сыйынуудан текеберленип баш тарткан адамдар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала адамдардын ички дүйнөсүндө жашырган нерселерин да, сыртынан ачык кылган иш-аракеттерин да толук билерин бышыктап айтат. Алар кандай гана иш кылышпасын — ичинде жашырып жүргөн ишенимдери, ойлору, ниеттери болобу, же эл алдында ачык жасаган иштери болобу — баары Аллахтын илиминде. Алардын эч бири Ага жашыруун калбайт. Аллах аларды кылган иштерине жараша сөзсүз жоопко тартат.

Андан соң Аллах Өзүнүн текеберлерди жакшы көрбөй турганын билдирет. Текеберлик — Аллахка сыйынуудан жана Ага моюн сунуудан баш тартуу, өзүн башкалардан жогору сезүү. Аллах мындай адамдарды жактырбайт, аларга катуу жооп берет. Бул жердеги эскертүү каапырларга да, ыймандууларга да тиешелүү: кимде-ким текеберлик кылып, Аллахтын буйруктарын аткаруудан баш тартса, ал Аллахтын жактыруусунан алыс болот.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Аллахтын илиминин кемчиликсиздиги: Аллах биздин ичибиздеги жашыруун ойлорубузду да, ачык кылган иштерибизди да билет. Бул бизди ар дайым жакшылыкка умтулууга, жашыруун да, ачык да жакшы иштерди кылууга түрткү берет. Эч нерсе Аллахтан жашыруун калбайт деген ишеним адамды такыбалыкка жетектейт.
• Текеберликтен сактануу: Ислам дини текеберликти жактырбайт. Аллах текеберлерди жакшы көрбөйт. Бул бизге кичипейил болууга, Аллахтын алдында моюн сунууга, башка адамдарга жогорудан кароодон алыс болууга чакырат. Кичипейилдик — ыймандын кооздугу.
• Жоопкерчилик сезими: Ар бир адам кылган иши үчүн жооп берерин билүү — адилеттикке жана акыйкаттыкка болгон ишенимди бекемдейт. Бул дүйнөдө эч кимдин кылганы текке кетпейт, ар бир жакшылык да, жамандык да өз жообун алат.
• Исламдын ачык-айкындуулугу: Ислам адамды ичи-тышы бирдей болууга, эки жүздүүлүктөн алыс болууга үйрөтөт. Аллах баарын көрүп-билип турат деген ишеним адамды чынчылдыкка жана тазалыкка жетелейт.
• Аллахка болгон сүйүүнү арттыруу: Аллах текеберлерди жактырбайт, бирок кичипейил, моюн сунган пенделерин жакшы көрөт. Бул бизди Аллахтын сүйүүсүнө ээ болууга умтулууга, Ага жакындашууга чакырат.