سوره نحل — آیه 72

معانی کلمات:

• أَزْوَاجًا: همسران، جفتها.
• حَفَدَةً: فرزندان و نوادگان که در خدمت پدر و مادر باشند؛ همچنین به معنای دامادها و کسانی که در کارها کمک میکنند نیز آمده است.
• الطَّيِّبَاتِ: روزیهای پاکیزه و حلال، مانند میوهها، دانهها، گوشتها و دیگر نعمتهای خوشایند.
• الْبَاطِلِ: باطل، چیزی که حق نیست؛ در اینجا مقصود بتها و معبودهای دروغین است.
• نِعْمَتِ اللَّهِ: نعمتهای خداوند؛ در این آیه منظور نعمتهای فراوان و آشکاری است که خدا به انسان ارزانی داشته، از جمله قرآن و هدایت.

تفسیر آیه:

خداوند متعال با لطف و رحمت خود، برای شما انسانها از جنس خودتان همسرانی قرار داد تا در کنار آنان آرامش یابید و انس بگیرید. سپس از آن همسران، فرزندان و نوادگانی برای شما پدید آورد که مایهی قوت و پشتیبانی شما هستند و در کارهایتان به شما کمک میکنند. افزون بر اینها، از روزیهای پاکیزه و گوارا — از میوهها، دانهها، گوشتها و دیگر خوردنیهای حلال — به شما عطا کرد تا از آنها بهرهمند شوید و زندگی شما سامان یابد.

حال با وجود این همه نعمت و مهربانی، آیا شایسته است که به جای ایمان به خدا، به بتها و معبودهای باطل روی آورید و به آنها ایمان بیاورید؟ آیا سزاوار است که نعمتهای بیپایان خدا را نادیده بگیرید و به جای شکرگزاری و پرستش او، کفران کنید و او را تنها نگذارید؟ این کار شما بس ناشایسته و ناسپاسانه است؛ چرا که خداوندی که این همه نعمت به شما داده، سزاوار عبادت و شکر است، نه آن معبودهای بیارزش.

فواید و پیامهای آیه:

1. نعمت همسر و خانواده: ازدواج و تشکیل خانواده یکی از بزرگترین نعمتهای الهی است که مایهی آرامش روحی و روانی انسان میشود و باید قدر آن را دانست و در برابر این نعمت شکرگزار بود.
2. اهمیت فرزند و نسل: فرزندان و نوادگان نه تنها مایهی امید و ادامهی نسل هستند، بلکه در زندگی دنیوی نیز یار و یاور والدیناند؛ این خود نشانهای از لطف خداوند به بندگان است.
3. روزی حلال و پاکیزه: خداوند روزیهای پاکیزه و حلال را برای بندگانش فراهم کرده است؛ بنابراین انسان باید از حلال بهرهمند شود و از حرام بپرهیزد و شکرگزار این نعمت باشد.
4. ناسپاسی در برابر نعمت: کفران نعمت و ایمان به باطل، بزرگترین بیعدالتی انسان در حق خودش است؛ چرا که انسان با این کار، سعادت دنیا و آخرت خود را از دست میدهد.
5. شکرگزاری، کلید افزایش نعمت: ایمان به خدا و شکر نعمتهای او، سبب افزایش برکت و نعمت در زندگی میشود و انسان را به سعادت حقیقی نزدیک میکند.