سوره نحل — آیه 73

معانی کلمات:

• «رِزْقًا»: روزی و بهرهای که بندگان از آن بهرهمند میشوند.
• «مِنَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ»: از آسمان مانند باران و از زمین مانند گیاهان و زراعت.
• «لَا يَسْتَطِيعُونَ»: توانایی ندارند و قادر نیستند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به سرزنش مشرکان میپردازد که به جای عبادت خدای یگانه، بتها و معبودهای باطلی را میپرستند که هیچ مالکیتی بر روزی آنان ندارند. این معبودهای دروغین نه میتوانند از آسمان بارانی ببارانند و نه از زمین گیاهی برویانند؛ نه روزیِ اندکی به کسی میدهند و نه توانایی این کار را دارند. آنها جمادات و موجوداتی بیروح هستند که نه سودی به بندگان میرسانند و نه ضرری از آنان دفع میکنند. مشرکان با وجود این همه ناتوانی معبودهایشان، باز هم آنها را در برابر خداوندی که روزیدهندهی همهی جهانیان است، میپرستند و به آنها امید میبندند.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید در ربوبیت و الوهیت: تنها خداوند است که روزیدهندهی بندگان است و هیچ کس در این امر شریک او نیست؛ پس عبادت و پرستش نیز تنها شایستهی اوست.
2. بطلان شرک و عبادت معبودهای دروغین: معبودهایی که حتی مالک نفع و ضرر خود نیستند، چگونه میتوانند روزیِ بندگان را تأمین کنند؟ عبادت چنین موجوداتی نشانهی جهل و بیخردی است.
3. دعوت به تفکر و اندیشه: انسان عاقل باید در انتخاب معبود خود بیندیشد و کسی را بپرستد که واقعاً قادر به برآوردن نیازهای اوست، نه موجوداتی بیجان و ناتوان.
4. امیدواری به رحمت الهی: خداوندی که روزیِ همهی موجودات را از آسمان و زمین فراهم کرده، شایسته است که بندگان با امید و توکل به او روی آورند و از او طلب روزی کنند.