سوره نحل — آیه 94

معانی کلمات:

• دَخَلًا: خیانت، فریب، و نیرنگ.
• تَزِلَّ قَدَمٌ: قدم بلغزد (یعنی انسان پس از ثبات و استقامت، دچار لغزش و انحراف شود).
• ثُبُوتِهَا: استواری و پایداری آن (قدم) بر راه حق.
• تَذُوقُوا السُّوءَ: عذاب و کیفر ناگوار را بچشید.
• صَدَدتُمْ: بازداشتید و منع کردید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه شریفه، بار دیگر مؤمنان را از سوءاستفاده از سوگندهای خود نهی میکند و میفرماید: سوگندهای خود را وسیلهٔ فریب و خیانت در میان خود قرار ندهید؛ به گونهای که با قسمهای دروغ یا نقض عهد، دیگران را گمراه کنید و اعتماد آنان را نسبت به دین و ایمان از بین ببرید. اگر چنین کنید، پس از آنکه بر راه حق و ایمان استوار بودید، قدمهایتان از صراط مستقیم لغزش خواهد خورد و دچار انحراف و هلاکت خواهید شد؛ همانگونه که کسی پس از پایداری، ناگهان بر زمین میلغزد و سقوط میکند. در دنیا، به سبب اینکه دیگران را با رفتار خائنانهٔ خود از راه خدا بازداشتهاید، عذاب و ناملایماتی را خواهید چشید که مایهٔ بدبختی و اندوه شماست؛ و در آخرت نیز عذابی بزرگ و سخت در انتظار شماست.

فواید و پیامهای آیه:

• صداقت و وفای به عهد، پایهٔ اعتماد اجتماعی و استحکام جامعهٔ اسلامی است؛ کسی که با سوگندهای فریبکارانه اعتماد مردم را میشکند، در حقیقت به دین و ایمان خود نیز پشت کرده است.
• پایداری بر ایمان، نعمتی بزرگ است که باید آن را پاس داشت؛ لغزش پس از ثبات، سختترین نوع سقوط است و انسان را از اوج ایمان به حضیض ذلت میکشاند.
• رفتار مؤمن، الگوی دیگران است؛ اگر مؤمنان در عهد و پیمان خود صادق نباشند، دیگران نیز از دین رویگردان میشوند و این گناه بزرگی است که عذاب دنیا و آخرت را در پی دارد.
• آگاهی از عواقب اعمال، انسان را به تقوا و پرهیز از نیرنگ دعوت میکند؛ زیرا هیچ گناهی بدون کیفر نمیماند و خداوند بر همهچیز آگاه است.