سوره اسراء — آیه 11

معانی کلمات:

• یدعو: دعا میکند، میخواند.
• بالشر: به بدی و زیان.
• دعاءه بالخیر: همانگونه که خیر را میطلبد.
• عجول: شتابزده، بیتاب و کمصبر.

تفسیر آیه:

انسان به سبب نادانی و شتابزدگی، گاهی در حالت خشم و ناراحتی، بر ضد خودش، فرزندش یا مالش دعای بد میکند و شر و زیان را برای خود میطلبد، درست همانطور که خیر و نیکی را از خدا درخواست میکند. او با این کار، در واقع آرزوی هلاکت و نابودی برای خود و عزیزانش را دارد، بدون آنکه به عواقب آن بیندیشد. اگر خداوند این دعاهای شرآلود را مستجاب میکرد، انسان و اموال و فرزندانش نابود میشدند؛ اما خداوند به فضل و رحمت خود، چنین دعاهایی را اجابت نمیکند، زیرا میداند که انسان در لحظه خشم، قصد واقعی برای بدی ندارد و سخنش از روی جهل و بیصبری است. خداوند انسان را آفریدهای شتابزده و بیتاب قرار داده است؛ بهگونهای که در سختیها و ناملایمات صبر نمیکند و زود از کوره در میرود و در خوشیها نیز ناسپاس و طغیانگر میشود. این عجله و شتابزدگی، ریشه بسیاری از خطاها و اشتباهات اوست.

فواید و پیامهای آیه:

• پرهیز از دعای بد بر خود و خانواده: انسان باید در لحظات خشم، زبان خود را کنترل کند و از دعا کردن بر ضد خود، فرزندان و اموالش بپرهیزد، چرا که ممکن است این دعاها به اجابت برسد و پشیمانی به بار آورد.
• شناخت رحمت گسترده خداوند: خداوند با اینکه قدرت مطلق دارد، اما به دلیل رحمت و مهربانیاش، دعاهای شرآلود انسانهای نادان را اجابت نمیکند و این نشانهای از لطف و محبت او به بندگانش است.
• اهمیت صبر و شکیبایی: عجله و بیتابی از صفات نکوهیده انسانی است که انسان را به خطا و گناه میکشاند. مؤمن باید با توکل بر خدا و تمرین صبر، این خصلت را در خود اصلاح کند و در برابر ناملایمات، بردبار و خردمند باشد.
• دعا برای خیر و نیکی: به جای دعای بد، انسان باید همواره برای خود، خانواده و اموالش خیر و برکت بخواهد و از خداوند طلب عافیت و سعادت کند، زیرا دعای خیر، مایه آرامش و سعادت دنیا و آخرت است.