سوره اسراء — آيت 48

1) ڪلمات جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• انظُرْ: ڏس، غور ڪر ۽ ويچار ڪر.
• ضَرَبُوا: هنن بيان ڪيا، هنن مثال ڏنا.
• الْأَمْثَالَ: مثالون، تشبيهون، وصفون.
• فَضَلُّوا: پوءِ اهي گمراهه ٿي ويا، حق کان ڀٽڪي ويا.
• سَبِيلًا: رستو، راهه، ڪو به ذريعو.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! توهان غور ڪري ڏسو ته هي ماڻهو توهان کي ڪهڙيون ڪهڙيون ڳالهيون ۽ وصفون ڏئي رهيا آهن ۽ توهان بابت ڪهڙا ڪهڙا مثال بيان ڪري رهيا آهن. ڪڏهن توهان کي شاعر چون ٿا، ڪڏهن جادوگر، ڪڏهن ڪاهن ۽ ڪڏهن چريو. اهڙيون متضاد ۽ بي بنياد ڳالهيون ڪري اهي پاڻ ئي حق کان ڀٽڪي ويا ۽ گمراهي ۾ پئجي ويا. انهن جي حالت اها ٿي وئي جو هاڻي اهي نه حق جو رستو ڳولي سگهن ٿا ۽ نه ئي توهان جي مخالفت ۽ توهان جي دعوت کي روڪڻ جو ڪو به ذريعو ڳولي سگهن ٿا. اهي حيران ۽ پريشان آهن، ڪنهن به صحيح راهه تي نه ٿا بيهي سگهن.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته حق جي مخالفت ڪرڻ وارا ماڻهو آخرڪار پاڻ ئي حيران ۽ پريشان ٿي وڃن ٿا، ڇاڪاڻ ته اهي سچ جي سامهون بي بنياد ۽ متضاد ڳالهيون ڪندا آهن.
• نبي ڪريم ﷺ جي سيرت ۽ دعوت جي سچائي جو ثبوت اهو آهي ته مخالفن وٽ توهان بابت ڪا به هڪ جهڙي ۽ مستند ڳالهه نه هئي، بلڪه هر ڀيري مختلف ۽ هڪ ٻئي جي خلاف وصفون ڏيندا هئا.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان قرآن ۽ نبي ﷺ جي تعليمات کي غور سان سمجهون، ڇاڪاڻ ته اهو ئي سچو ۽ اڻٽر رستو آهي.
• اهو به سبق آهي ته جيڪي ماڻهو حق کان منهن موڙيندا آهن، اهي آخرڪار ڪنهن به صحيح رستي تي نه ٿا بيهي سگهن ۽ سندن سموري ڪوشش ناڪام ٿي وڃي ٿي.
• اسان کي گهرجي ته هميشه حق جي ڳولا ۾ رهون، قرآن ۽ سنت جي روشني ۾ پنهنجي زندگي گذاريون ۽ ان کي پنهنجي لاءِ فخر ۽ سعادت سمجهون.