سوره کهف — آیه 109

معانی کلمات:

• مِداد: مرکب نوشتن، جوهر قلم.
• کَلِمات: سخنان، وعدهها، حکمتها و مخلوقات خداوند.
• مَدَد: کمک، پشتوانه، افزایش.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به مردمی که از فراوانی علم و حکمت خداوند غافلند، بگو: اگر دریاها همه مرکب شوند و قلمها از آن برداشته شود تا کلمات و سخنان پروردگار من نوشته شود، قطعاً آب دریاها تمام میشود، پیش از آنکه کلمات پروردگار من به پایان برسد. و اگر باز هم دریاهای دیگری همانند آن بیاوریم و به آن بیفزاییم، باز هم تمام خواهند شد، ولی کلمات خداوند هرگز پایان نمیپذیرد.

کلمات خداوند شامل وعدههای او به بندگان مؤمن، وعیدهای او به دشمنان، حکمتهای او در آفرینش، و فرمانهای او در هستی است. هر موجودی که خداوند اراده کند، با گفتن «باش» به وجود میآید؛ پس کلمات خداوند بیانگر علم و قدرت بیپایان اوست و هرگز قابل شمارش و پایان نیست. این آیه نشان میدهد که عظمت خداوند فراتر از تصور بشر است و علم و سخنان او نامحدود است.

فواید و پیامهای آیه:

1. عظمت و بینهایت بودن علم خداوند: همانگونه که کلمات خداوند پایانی ندارد، علم و حکمت او نیز نامحدود است. این آیه انسان را به تواضع در برابر عظمت الهی دعوت میکند و او را از غرور علمی بازمیدارد.
2. امیدواری به رحمت گسترده الهی: اگر کلمات خداوند که شامل وعدههای اوست پایانی ندارد، پس رحمت و بخشش او نیز بینهایت است. بنده گناهکار میتواند به رحمت بیپایان خداوند امیدوار باشد و هرگز از توبه ناامید نشود.
3. آرامش دل مؤمن: کسی که بداند سخنان و حکمتهای خداوند بیپایان است، در برابر مشکلات زندگی آرامش مییابد و میداند که تدبیر خداوند برای بندگانش تمامی ندارد.
4. تحریک حس کنجکاوی و طلب علم: این آیه انسان را تشویق میکند که همواره در پی یادگیری و شناخت بیشتر آیات و نشانههای خداوند باشد، زیرا این مسیر هرگز به پایان نمیرسد و همیشه چیز تازهای برای آموختن وجود دارد.
5. توحید و یکتاپرستی: اثبات صفت کلام برای خداوند به گونهای که شایسته جلال اوست، انسان را به شناخت بیشتر پروردگار و عبادت خالصانه او سوق میدهد و او را از شرک و بتپرستی بازمیدارد.