سوره مریم — آيت 46

1) لفظن جي معنيٰ ۽ تشريح:

• أَرَاغِبٌ أَنتَ: ڇا تون منهن موڙيندڙ ۽ بي رغبت ٿيندڙ آهين؟
• آلِهَتِي: منهنجا معبودَ (يعني بت، جن جي پوڄا آزر ڪندو هو).
• لَئِن لَّمْ تَنتَهِ: جيڪڏهن تون باز نه آئين (يعني بتَن جي مذمت ۽ عيب جوئي کان نه رڪين).
• لَأَرْجُمَنَّكَ: ته آءٌ ضرور توکي پٿر هڻي ماريندس.
• وَاهْجُرْنِي مَلِيًّا: ۽ تون مون کان گهڻي عرصي تائين پري ٿي وڃ ۽ مون سان ڳالهه نه ڪر.

2) آيت جي تفسير:

حضرت ابراهيم عليه السلام جي پيءُ آزر، پنهنجي پٽ کي توبيخ ڏيندي چيو ته: اي ابراهيم! ڇا تون منهنجي انهن بتَن کان منهن موڙي رهيو آهين ۽ انهن جي پوڄا کان بي رغبت ٿي ويو آهين؟ جيڪڏهن تون منهنجي بتَن کي ڇڏڻ ۽ انهن جي مذمت ڪرڻ کان باز نه آئين، ته آءٌ توکي پٿر هڻي ماريندس ۽ توکي سخت سزا ڏيندس. ۽ تون مون کان گهڻو وقت پري ٿي وڃ، مون سان نه ڳالهاءِ ۽ نه وري منهنجي ويجهو اچ.

هن آيت مان ظاهر آهي ته آزر پنهنجي پٽ جي توحيد جي دعوت کي نه مڃيو، پر ان جي بجاءِ هو پنهنجي بت پرستيءَ تي اڙيو ۽ حضرت ابراهيم عليه السلام کي ڌمڪيون ڏيڻ لڳو. اهو ئي حال هر زماني ۾ حق جي دعوت ڏيندڙن سان ٿيندو آهي ته باطل جا پوئلڳ حق کي قبول ڪرڻ بجاءِ دشمني ۽ تڪليف ڏيڻ تي لهي اچن ٿا. حضرت ابراهيم عليه السلام پنهنجي پيءُ کي نرميءَ ۽ شفقت سان سڏيندو رهيو، پر پيءُ جي دل ۾ هدايت جي ڪا به ڪرڻ نه هئي، تنهنڪري هن سخت لفظ ڳالهايا ۽ پٽ کي پاڻ کان پري ٿي وڃڻ جو حڪم ڏنو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• حق جي دعوت ۾ صبر ۽ برداشت: حضرت ابراهيم عليه السلام پنهنجي پيءُ جي سختين ۽ ڌمڪين کي به صبر سان برداشت ڪيو ۽ حق جي دعوت ڏيڻ نه ڇڏيو. اسان کي به حق جي راهه ۾ ايندڙ تڪليفن تي صبر ڪرڻ گهرجي.
• توحيد جي عظمت: حضرت ابراهيم عليه السلام بت پرستيءَ کان بيزاريءَ جو اظهار ڪيو، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته شرڪ ۽ بت پرستيءَ کان پرهيز ڪرڻ ۽ صرف هڪ الله جي عبادت ڪرڻ ئي سچي ڪاميابي آهي.
• هدايت الله جي هٿ ۾ آهي: آزر جي ضد ۽ ضد جي باوجود حضرت ابراهيم عليه السلام کي الله تعاليٰ هدايت تي قائم رکيو. ان مان سبق آهي ته هدايت صرف الله جي طرفان آهي، اسان کي دعا ۽ ڪوشش ڪرڻ گهرجي.
• اسلام ۾ والدين سان حسن سلوڪ: حضرت ابراهيم عليه السلام پنهنجي پيءُ کي ڪڏهن به گار نه ڏني ۽ نه ئي هن کي تڪليف رسائي، پر هن کي نرميءَ سان سڏيندو رهيو. اهو ئي اسلامي تعليم آهي ته والدين سان نيڪي ۽ نرميءَ جو معاملو ڪيو وڃي، جيتوڻيڪ اهي غير مسلم هجن.
• قرآن جي سچائي: قرآن ڪريم ۾ بيان ڪيل اهي واقعا اسان کي سيکارين ٿا ته ڪيئن انبياءِ ڪرام عليهم السلام پنهنجي قومن ۽ گهر وارن کي الله جي راهه ڏانهن سڏيندا هئا ۽ ڪهڙين مشڪلاتن کي منهن ڏيندا هئا. اهو اسان جي ايمان کي وڌائي ٿو ۽ قرآن سان محبت پيدا ڪري ٿو.