Марьям сүресі — Аят 74

1. Сөздердің мағынасы:

• وَكَمْ — «қаншама», «қанша көп» деген мағынада.
• أَهْلَكْنَا — «жойдық», «құрттық».
• قَرْنٍ — «ғасыр», «ұрпақ», «халық», яғни бір дәуірде өмір сүрген қауым.
• أَثَاثًا — «мүлік», «байлық», «тұрмыстық заттар», «киім-кешек».
• رِئْيًا — «сыртқы көрініс», «келбет», «сұлулық», «көзге жағымды түр».

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала осы аятта Меккелік пұтқа табынушыларға жауап беріп, олардың байлығы мен сыртқы көрінісіне масаттануына ескерту жасайды. Ол былай дейді: «Біз олардан бұрын қаншама ұрпақты, қаншама халықты жойып жібердік. Олар бұлардан да бай, мүлкі де мол, киім-кешегі де сәнді, келбеті де көрікті, тұрмыс-салтанаты да жоғары еді». Яғни, бұл аятта пенделердің дүние байлығына, сән-салтанатқа, сыртқы көрініске арбанып, тәкаппарлық танытуының қаншалықты қауіпті екені ескертіледі. Өйткені бұрынғы халықтар да осындай байлық пен сән-салтанатқа ие болған, бірақ ол оларды Алланың азабынан құтқара алмаған. Дүниелік байлық пен сыртқы көріктің өзі адамды құтқарып қалмайды; егер адам онымен мақтанып, Алланы ұмытса, онда ол байлық оған пайда емес, зиян әкеледі. Сондықтан бұл аят арқылы Алла Тағала адамдарды дүниеге алданып қалмауға, байлық пен сән-салтанатқа масаттанбауға, әрдайым Алланың алдындағы жауапкершілікті ұмытпауға шақырады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Дүние байлығы мен сыртқы сұлулық — өтпелі нәрсе. Бұл аят адамға байлық пен сән-салтанаттың мәңгілік емес екенін, олардың Алланың алдында құндылығы жоқ екенін еске салады. Сондықтан мұсылман адам дүниеге тым беріліп кетпей, оны Алла жолында пайдалануға тырысуы керек.
• Алланың әділдігі мен құдіреті. Алла Тағала бұрынғы бай, сән-салтанатты халықтарды да жойып жіберген. Бұл — Алланың құдіретінің көрінісі. Ол кез келген адамды, қанша бай болса да, есепке тарта алады. Бұл адамды тәубеге, бойсұнуға шақырады.
• Мақтаныш пен тәкаппарлық — қауіпті дерт. Байлықпен, сұлулықпен, күшпен мақтану адамды Алладан алыстатады. Бұл аят мұсылманды кішіпейілдікке, шүкіршілікке шақырады.
• Ислам — тепе-теңдік діні. Ислам адамды дүниеден бездірмейді, бірақ дүниеге құл етпейді. Байлық та, сұлулық та Алланың берген нығметі; оны Алла разылығы үшін пайдалану — нағыз бақыт.
• Құран — ғибрат алатын кітап. Бұл аят бізге тарихтан сабақ алуды, өткен халықтардың тағдырынан ғибрат алуды үйретеді. Құран оқыған адам әр аяттан өз өміріне пайдалы тәлім алады.
• Аллаға бет бұру — нағыз байлық. Дүниелік байлық уақытша, ал Алланың разылығы мәңгілік. Бұл аят адамды Аллаға бет бұруға, Оның разылығын іздеуге шақырады.