Sure Bakara — Ayet 104

Kelime Anlamları:

• رَاعِنَا (Râinâ): "Bizi gözet, bize kulak ver" anlamına gelen bu kelime, Yahudiler tarafından kötü bir maksatla çarpıtılarak "ahmaklık, akılsızlık" anlamında hakaret olarak kullanılıyordu.
• انظُرْنَا (Unzurnâ): "Bize bak, bizi bekle, sözünü anlamamız için bize müsamaha göster" anlamına gelen edebî ve güvenli bir hitap şeklidir.
• اسْمَعُوا (Esmeû): "İşitin, dinleyin ve itaat edin" anlamındadır.
• عَذَابٌ أَلِيمٌ (Azâbün elîm): "Acı veren, ıstırap veren elem verici azap" demektir.

Tefsir:

Ey iman edenler! Allah Teâlâ, müminlere edep ve ahlâk dersi veriyor. Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) ile konuşurken, ona karşı saygılı ve güzel ifadeler kullanmanızı emrediyor. "Râinâ" demeyin! Çünkü bu kelime, lafzen "bizi gözet" anlamına gelse de, Yahudiler bu kelimeyi tahrif ederek Peygamberimize hakaret etmek için kullanıyorlardı. Onlar bu kelimeyi söylerken dillerini eğip bükerek "Râinâ" yerine "Râûnâ" (ahmaklık, akılsızlık) manasını kastediyorlardı. Bu sebeple Allah, müminlere bu kelimeyi kullanmayı yasaklayarak, hem Peygamberine saygısızlık edilmesinin önüne geçmiş hem de düşmanların bu kelimeyi istismar etmesine fırsat vermemiştir.

Bunun yerine, aynı anlama gelen ancak kötüye kullanılma ihtimali olmayan "Unzurnâ" (bize bak, bizi bekle, anlamamız için bize müsamaha göster) demenizi emrediyor. Bu, İslam'ın ne kadar ince bir edep ve nezaket dini olduğunu gösterir. Mümin, sözlerini seçerken bile dikkatli olmalı, kalpleri incitecek, yanlış anlaşılmalara yol açacak ifadelerden kaçınmalıdır.

"Ve işitin!" Yani Kur'an okunduğunda, Peygamberimiz bir şey söylediğinde onu can kulağıyla dinleyin, anlayın ve itaat edin. İşitmek, sadece kulakla duymak değil; kalple kabul etmek ve hayata geçirmektir.

Sonra Allah Teâlâ, kâfirleri tehdit ediyor: "Kâfirler için elem verici bir azap vardır." Bu, Peygamberimize hakaret eden, onunla alay eden, onu yalanlayan kimselerin sonunun hüsran olduğunu haber veriyor. Bu hem bir uyarı hem de müminler için bir tesellidir.

Davet ve İkaz:

Sevgili kardeşlerim! Bu ayet bize gösteriyor ki İslam, sadece ibadetlerden ibaret değildir. Müslüman, konuşmasına, üslubuna, seçtiği kelimelere bile dikkat eden, başkalarının kalbini kırmaktan sakınan, Peygamberine ve büyüklerine karşı edepli olan kimsedir. Bugün bizler de sosyal hayatımızda, özellikle dinî konularda konuşurken, kullanacağımız ifadelere dikkat etmeliyiz. Başkalarının bizim sözlerimizi farklı yorumlayabileceğini, bize karşı kullanabileceğini düşünerek hareket etmeliyiz.

Peygamber Efendimiz'e (sallallahu aleyhi ve sellem) olan sevgimizi, ona salavat getirerek, onun sünnetine uyarak ve onun hakkında edepli sözler söyleyerek gösterelim. Unutmayalım ki Allah'ın emirlerine uyanlar, hem dünyada huzur bulurlar hem de ahirette kurtuluşa ererler. Kâfirlerin ve münafıkların alaylarına, hakaretlerine aldırış etmeyelim; onların sonu elem verici bir azaptır. Biz ise Allah'a ve Resulüne itaat ederek, cennet ve ebedî saadete talip olalım. Rabbimiz bizleri, Peygamberine hakkıyla edep ve saygı gösteren, sözünde ve işinde güzel olan kullarından eylesin. Âmin.