سوره بقره — آیه 137

معانی کلمات:

• بِمِثْلِ مَا آمَنْتُمْ بِهِ: یعنی به همان چیزی که شما ایمان آوردهاید؛ «مِثل» در اینجا برای تأکید و بیان همانندی آمده است، نه به معنای مشابهت.
• تَوَلَّوْا: رویگردان شدند و اعراض کردند.
• شِقَاقٍ: مخالفت، دشمنی و جدایی از حق.
• فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللهُ: پس خداوند تو را از شرّ آنها کفایت میکند و یاریات میدهد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) و مؤمنان اطمینان میدهد که اگر یهود و نصارا و دیگر کافران به همان چیزی ایمان بیاورند که شما بدان ایمان آوردهاید — یعنی به خدا، پیامبران، کتابهای آسمانی، فرشتگان، روز قیامت و همه آنچه از جانب خداوند نازل شده است — پس به راستی راه هدایت را یافتهاند و به صراط مستقیم که مورد رضایت خداوند است، رسیدهاند. اما اگر از این ایمان رویگردان شدند و از پذیرش حق سرباز زدند، پس آنان در مخالفت و دشمنی شدیدی با حق هستند و در جدایی و اختلاف با مؤمنان قرار دارند. در این صورت، ای پیامبر! غمگین مباش و نگران نباش، زیرا خداوند تو را از شرّ آنها کفایت میکند و از گزندشان حفظ خواهد نمود و تو را بر آنان پیروز خواهد گرداند. همانگونه که خداوند در تاریخ، یهودیان بنینضیر را تبعید کرد و بنیقریظه را از میان برداشت و جزیه را بر اهل کتاب مقرر داشت. خداوند شنوای همه گفتار آنان است و از همه نیات و اعمالشان آگاه است و هیچ چیز بر او پوشیده نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• معیار هدایت، ایمان به همه آنچه پیامبر (ص) آورده است است؛ نه ایمان گزینشی و بخشی از دین. کسی که به تمام آنچه خداوند نازل کرده ایمان بیاورد، در مسیر هدایت است و کسی که اعراض کند، در دشمنی و مخالفت با حق گرفتار میشود.
• دل مؤمنان به حمایت الهی اطمینان دارد؛ خداوند هرگز بندگان مؤمن خود را در برابر دشمنان تنها نمیگذارد و وعده نصرت او حتمی است.
• علم و سمع الهی مایه آرامش مؤمنان است؛ زیرا خداوند از همه توطئهها و دشمنیها آگاه است و هیچ نقشهای از او پنهان نمیماند، پس مؤمن باید تنها بر او توکل کند.
• این آیه درس امید و صبر میدهد؛ هرگاه مؤمنان با مخالفت و دشمنی مواجه شوند، نباید ناامید شوند، بلکه باید بدانند که عاقبت از آنِ پرهیزکاران است و خداوند یاریگر آنان خواهد بود.