Сураи Аль-Бакара — Оят 225

1. Маънои калимаҳое, ки ба шарҳ ниёз доранд:

• اللَّغْو (ал-лағв): дар луғат ҳар гуфтори беҳуда ва беарзишро гӯянд, ки ба он эътиборе нест. Дар боби савганд, лағв он савгандест, ки забон бе қасду ният бар забони одам меояд, монанди гуфтани «не, ба Худо» ё «бале, ба Худо» дар гуфтугӯи ҳаррӯза, бе он ки қасди савганд хӯрдан дошта бошад.
• يُؤَاخِذُكُم (юъохизакум): шуморо муохиза мекунад, яъне ҷазо медиҳад ва бозхост мекунад.
• كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ (касабат қулубукум): он чи дилҳои шумо қасду ният кардаанд ва забон бар он гувоҳӣ додааст.

1. Тафсири оят:

Худованди Мутаъол дар ин оят ба бандагони худ марҳамат ва осонӣ нишон медиҳад ва мефармояд: шуморо ба хотири он савгандҳое, ки бе қасду ният, танҳо ба таври одат бар забонатон меояд, муохиза намекунад ва ҷазо намедиҳад. Мисли он ки касе дар гуфтугӯи худ бигӯяд «не, ба Худо» ё «бале, ба Худо», бе он ки дилаш қасди савганд хӯрдан дошта бошад; дар чунин савганд на каффора ҳаст ва на гуноҳ.

Аммо он савгандҳоеро, ки дилҳои шумо бо қасду нияти дуруст қасд кардаанд ва забон бар он гувоҳӣ додааст, Худованд шуморо ба онҳо муохиза мекунад ва бозхост менамояд. Пас меъёр дар ин боб нияти дил аст, на гуфтори беқасди забон.

Сипас Худованд худро бо ду сифат тавсиф мекунад: Ғафур — омурзандаи гуноҳони бандагонаш, ва Ҳалим — бурдбор ва таҳаммулкунанда, ки ба гуноҳкорон шитоб намекунад ва фавран онҳоро ба азоб намегирад, балки ба онҳо мӯҳлат медиҳад, то тавба кунанд ва ба сӯи Ӯ бозгарданд.

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят ба даст меояд:

• Худованди Мутаъол бандагони худро ба гуноҳҳои нохост ва беқасд муохиза намекунад; ин нишонаи марҳамат ва осонии дини ислом аст.
• Дар ислом нияти дил асос аст; амалҳо бо ниятҳо арзёбӣ мешаванд ва инсон ба он чи дилаш қасд кардааст, масъул аст.
• Худованд Ғафуру Ҳалим аст; Ӯ гуноҳони тавбакунандагонро меомӯрзад ва ба гуноҳкорон шитоб намекунад, балки ба онҳо фурсати тавба медиҳад.
• Ин оят ба бандагони Худо умед мебахшад, ки ҳатто агар хатое содир кунанд, роҳи бозгашт ва тавба ба рӯи онҳо кушода аст.
• Дини ислом дини осонӣ ва марҳамат аст, на дини сахтгирӣ ва машаққат; Худованд аз бандагони худ он чиро мехоҳад, ки дар тавони онҳост.