سوره بقرہ — آيت 225

1) ڪن لفظن جي معنيٰ:

* لَّغْوِ: اهڙو بيڪار ۽ اڻ ڌيان سان چيل لفظ، جنهن ۾ دل جو ارادو شامل نه هجي. مثال طور، گفتگو دوران بي ساختو چئي ڇڏڻ ته ”نه، الله جو قسم“ يا ”هائو، الله جو قسم“.

* أَيْمَانِكُمْ: توهان جا قسم.

* يُؤَاخِذُكُم: توهان کان پڇا ڳاڇا ڪري پڪڙ ڪرڻ، يعني توهان کي عذاب ڏيڻ.

* كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ: اهو ڪم جيڪو توهان جي دلين ارادي سان ڪيو ۽ پوءِ زبان تي آندو.

* حَلِيمٌ: برداشت وارو، جيڪو ماڻهن کي سزا ڏيڻ ۾ جلد بازي نه ڪندو آهي.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن کي ٻڌائي ٿو ته اهي قسم، جيڪي رڳو زبان تي اچي وڃن ٿا ۽ جن ۾ دل جو ڪو ارادو نه هجي، انهن تي الله توهان کان پڪڙ نه ڪندو ۽ نه ئي انهن جي ڪا کفارہ يا سزا آهي. اهڙا قسم اڪثر ماڻهو روزمره جي ڳالهين ۾ ڪري ويهندا آهن، جهڙوڪ ”نه، الله جو قسم“ يا ”هائو، الله جو قسم“ چئي ڇڏڻ. پر الله توهان کان انهن قسمن تي ضرور پڪڙ ڪندو، جيڪي توهان پنهنجي دل جي پوري ارادي ۽ نيت سان کاڌا هجن. اهڙن قسمن جو پورو ڪرڻ يا ان جي ڀڃڪڙي تي کفارہ ڏيڻ لازمي آهي. ۽ الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن جي گناهن کي معاف ڪرڻ وارو آهي، خاص ڪري جڏهن اهي توبہ ڪن. هو برداشت وارو آهي، گناهگارن کي فوراً سزا نه ڏئي ٿو، پر انهن کي توبہ جو موقعو ۽ مهلت ڏئي ٿو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

* اسلام جي آساني: اسلام ۾ اهڙن معاملن ۾ آساني رکي وئي آهي، جيڪي انسان جي وس کان ٻاهر يا اڻ ڌيان سان ٿي وڃن. رڳو زبان تي اچي وڃڻ واري قسم تي پڪڙ نه ٿيڻ، الله جي رحمت ۽ ٻانهن تي مهرباني جو وڏو ثبوت آهي.

* نيت جي اهميت: اسلام ۾ ڪنهن به ڪم جي قبوليت ۽ ان تي جزا يا سزا جو دارومدار انسان جي دل جي نيت ۽ ارادي تي آهي. اهو ئي سبب آهي ته الله تعاليٰ صرف انهن قسمن تي پڪڙ ڪندو آهي، جيڪي دل جي پوري ارادي سان کاڌا وڃن.

* الله جي صفتن جي سڃاڻپ: هن آيت ۾ الله تعاليٰ پنهنجي ٻن وڏين صفتن ”غفور“ (معاف ڪرڻ وارو) ۽ ”حليم“ (برداشت وارو) جو ذڪر ڪيو آهي. اهو ٻڌائي ٿو ته هو پنهنجي ٻانهن جي گناهن کي معاف ڪرڻ ۽ انهن کي سزا ڏيڻ ۾ جلد بازي نه ڪرڻ وارو آهي، جيڪو اسان کي الله جي رحمت ۽ مغفرت جي اميد ڏئي ٿو.

* توبہ جي دعوت: الله جي ”غفور“ ۽ ”حليم“ هجڻ جو مطلب اهو آهي ته اسان کي گناهن کان پوءِ به الله جي رحمت کان مايوس نه ٿيڻ گهرجي، پر سچي دل سان توبہ ڪري الله ڏانهن رجوع ڪرڻ گهرجي. هو اسان کي فوراً سزا نه ڏئي، پر اسان کي توبہ جو موقعو ڏئي ٿو.