Sure Bakara — Ayet 225

Kelime Anlamları:

• La yuahizukum: Sizi sorumlu tutmaz, cezalandırmaz.
• Lağv: Boş, kasıtsız, dilin alışkanlıkla söylediği söz. Yeminlerdeki lağv ise; kişinin kalbinde yemin niyeti olmadan, sadece dilinden dökülen "vallahi, billahi" gibi sözlerdir.
• Kesebet: Kazandı, işledi, kalbin kastettiği ve niyet ettiği şey.
• Ğafur: Çok bağışlayan.
• Halim: Acele cezalandırmayan, yumuşak davranan, kullarına mühlet veren.

Tefsir:

Rahmeti bol olan Allah, kullarına karşı sonsuz bir merhamet ve şefkat sahibidir. Bu yüzden, günlük hayatın akışı içinde dilimize yerleşmiş olan ve hiçbir kasıt taşımayan yeminlerden dolayı bizi sorumlu tutmayacağını müjdeliyor. "Vallahi, billahi" gibi sözler, çoğu zaman bir alışkanlık eseri olarak ağzımızdan çıkar; kalbimizde bunu bir yemin olarak tasdik etmeyiz. İşte bu tür lağv (boş) yeminler, Allah'ın affı kapsamındadır ve bunlardan dolayı ne bir ceza ne de bir keffaret (kefaret) gerekir. Bu, dinimizin ne kadar kolay ve insanın doğasına uygun olduğunun en güzel göstergelerinden biridir.

Ancak asıl önemli olan, kalbin işidir. Allah Teâlâ, sözlerimizdeki samimiyeti ve niyetimizi bilir. Eğer bir kimse, bilinçli olarak ve kalben kastederek bir yemin eder ve sonra bu yemini bozarsa, işte o zaman bu, sorumluluk gerektiren bir durumdur. Ayet, "fakat sizi, kalplerinizin kazandığı şeylerle sorumlu tutar" buyurarak, İslam'ın özünde şekilcilik değil, ihlas ve samimiyet olduğunu vurgular. Kalp, amellerin merkezidir; dilin söyledikleri kalbin tasdikinden geçmedikçe bir anlam ifade etmez.

Bu ayet, aynı zamanda bizlere Allah'ın iki güzel sıfatını hatırlatır: Ğafur ve Halim. O, kullarının hatalarını bağışlayandır; günahları işleyen kullarına karşı bile aceleci davranmayıp onlara tövbe etme fırsatı tanıyandır. Bu, kulunun ümidini asla kesmemesi gereken bir rahmettir. Ey iman edenler! Dilinizden çıkan sözlerin farkında olun, kalbinizi Allah'a karşı temiz tutun. Çünkü O, gizliyi de açığı da bilir. Unutmayın ki, Allah'ın affı geniştir; O'na içtenlikle yönelen kullarını asla boş çevirmez. Bu müjde, bizleri hem dilimizi korumaya hem de kalbimizi ihlasla doldurmaya davet eder. Rabbimizin bu engin merhameti karşısında şükürle eğilerek, O'nun rızasına uygun bir hayat yaşamaya gayret edelim.