سوره بقره — آیه 243

معانی واژگان:

• أُلُوفٌ: جمع «ألف»، به معنای گروههای بسیار و جمعیتهای زیاد (هزاران نفر).
• حَذَرَ الْمَوْتِ: به دلیل ترس از مرگ (مانند طاعون یا جنگ).
• فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا: فرمان الهی به مرگ آنان (به واسطه فرشته یا به صورت تکوینی).
• ثُمَّ أَحْيَاهُمْ: سپس آنان را دوباره زنده کرد.

تفسیر آیه:

آیا خبر کسانی را نشنیدهای (ای پیامبر) که از ترس مرگ، از خانهها و سرزمین خود فرار کردند، در حالی که هزاران نفر بودند؟ آنان گروهی از بنیاسرائیل بودند که به دلیل شیوع بیماری یا ترس از جنگ، دیار خود را رها کردند تا از مرگ بگریزند. اما خداوند به آنان فرمود: «بمیرید» و یکباره همه مردند. این واقعه نشان داد که هیچکس نمیتواند از قضا و قدر الهی فرار کند. سپس خداوند آنان را پس از مدتی زنده کرد تا پندی برای آنان و دیگران باشد و بدانند که حیات و ممات تنها به دست اوست. همانا خداوند نسبت به بندگانش صاحب فضل و بخشش فراوان است، اما بیشتر مردم نعمتهای او را سپاس نمیگویند و در برابر الطافش شکرگزاری نمیکنند.

فواید و پیامهای آیه:

• هیچکس نمیتواند از تقدیر الهی بگریزد؛ مرگ و زندگی تنها به فرمان خداست و ترس از مرگ، انسان را از قضای حتمی نجات نمیدهد.
• قدرت مطلق خداوند بر احیا و اماته، نشانه عظمت اوست و ایمان به این حقیقت، دل انسان را از ترسهای بیجا آرام میکند.
• فرار از مشکلات و بلاها، راهحل صحیح نیست؛ بلکه توکل بر خدا و صبر در برابر قضا و قدر، مایه آرامش و رستگاری است.
• خداوند با وجود نافرمانیها و ناسپاسیهای بندگان، باز هم فضل و رحمت خود را شامل حال آنان میکند؛ این لطف الهی شایسته شکرگزاری مداوم است.
• این داستان عبرتی است برای همه انسانها که به جای غرور و فرار از تقدیر، به درگاه خداوند بازگردند و از نعمتهای بیشمار او قدردانی کنند.