Sure Bakara — Ayet 264

Kelime Anlamları:

• Minnet: Yapılan iyiliği başa kakmak, karşılık beklemek.
• Eza: İncitmek, gönül kırmak, sıkıntı vermek.
• Riyâ: Gösteriş, insanlar görsün ve övsün diye amel etmek.
• Safvân: Düz, pürüzsüz, kaygan kaya parçası.
• Vâbil: Şiddetli ve bol yağmur.
• Salden: Tertemiz, üzerinde hiçbir şey kalmamış, çıplak kaya.

Tefsir:

Ey iman edenler! Allah’ın rızasını kazanmak için yaptığınız sadakalarınızı, başa kakmak ve insanları incitmek suretiyle boşa çıkarmayın. Çünkü bu davranış, tıpkı malını insanlara gösteriş için harcayan, Allah’a ve ahiret gününe inanmayan kimsenin durumuna benzer. O kişi, yaptığı iyilikle Allah’ın rızasını değil, insanların övgüsünü hedefler; bu yüzden ameli, Allah katında hiçbir değer taşımaz.

Böyle bir kimsenin hali, üzeri ince bir toprak tabakasıyla kaplı dümdüz bir kayaya benzer. Şiddetli bir yağmur yağdığında o toprağı sürükleyip götürür ve geriye çorak, çıplak bir kaya kalır. İşte gösteriş için yapılan harcamalar da böyledir: İnsanların gönlünde bir iz bıraksa bile, Allah katında hiçbir sevap ve karşılık bırakmaz. O kimseler, dünyada yaptıkları iyiliklerden ahirette hiçbir fayda göremezler. Allah, kâfirleri ve gösteriş yapanları, amellerini kabul edilecek doğru yola iletmez.

Bu ayet, müminlere çok önemli bir ders verir: İbadetlerin ve iyiliklerin kıymeti, niyetin saflığına bağlıdır. Bir iyilik, gösterişe bulaştığında veya başa kakılarak insanların gönlü incitildiğinde, o iyiliğin manevi faydası tamamen yok olur. Oysa Allah, ihlasla yapılan, kimseye minnet edilmeyen, gönül kırmayan temiz amelleri kabul eder ve kat kat mükâfatlandırır. Bu yüzden sadakanızı verirken niyetinizi sadece Allah için yapın, verdiğiniz kişiyi incitmekten sakının. Unutmayın ki Allah, gizli yapılan iyilikleri bilir ve karşılığını en güzel şekilde verir. Siz de ihlasla verin, minnetle bozmayın; Allah’ın lütfu ve rahmeti, ihlaslı kullarının üzerine yağmur gibi bol bol iner.