Sure Bakara — Ayet 263

Kelime Anlamları:

• Kavlün ma'ruf: Güzel, yumuşak, hoş bir söz; muhatabı incitmeyen, gönlünü hoş eden bir ifade.
• Mağfiret: Affetmek, bağışlamak, kusuru görmezden gelmek.
• Sadaka: Allah rızası için verilen bağış, yardım.
• Eza: Eziyet, incitme, başa kakma, gönül kırma.
• Ğaniyy: Hiçbir şeye muhtaç olmayan, her bakımdan zengin olan.
• Halim: Acele cezalandırmayan, kullarına karşı yumuşak ve sabırlı davranan.

Tefsir:

Bu mübarek ayet, İslam ahlakının inceliklerinden birini bizlere öğretiyor: Gönül kırmamak, bir sadakadan daha değerlidir. Yüce Rabbimiz, bir kimseye iyilik yaparken onu incitmenin, başa kakmanın ve eziyet etmenin, o iyiliğin sevabını yok edeceğini haber veriyor.

Birine güzel söz söylemek, yumuşak ve kibar davranmak, onun gönlünü almak; hatta bir kusur işlediyse onu affetmek, bağışlamak; arkasından eziyet ve minnet gelecek bir sadakadan çok daha hayırlıdır. Çünkü sadaka, mal ile yapılan bir yardımdır; fakat güzel söz ve af, kalp ile yapılan bir yardımdır. Kalpten gelen bir güzellik, maldan gelen bir yardımdan üstündür.

Bir insan, yaptığı iyiliği başa kakarak, karşısındakini inciterek o iyiliğin manevi değerini sıfırlar. Oysa Allah katında makbul olan, iyiliği gizlice ve gönül hoşnutluğuyla yapmaktır. Bu ayet, bize şu dersi verir: İyilik yaparken bile karşımızdakinin kalbini kırmaktan sakınmalıyız. Çünkü bir gönlü kazanmak, bir gönlü kırmaktan çok daha kıymetlidir.

Ayetin sonunda ise Rabbimiz kendini tanıtıyor: "Allah Ğaniyy'dir, Halim'dir." Yani O, hiçbir şeye muhtaç değildir; sizin sadakanıza, yardımınıza ihtiyacı yoktur. Siz sadaka veriyorsanız, bu kendi menfaatiniz içindir; Allah'ın rızasını kazanmak içindir. O, Halim'dir; kullarına karşı yumuşak davranır, onları hemen cezalandırmaz. Eğer bir kimse sadakasını başa kakarak eziyet ederse, Allah onu hemen cezalandırmaz; ona tövbe etme fırsatı verir.

Sevgili kardeşlerim! Bu ayet bize ne güzel bir ahlak dersi veriyor: İyilik yaparken bile nezaketi elden bırakmamalıyız. Bir fakire yardım ederken onu utandırmamalı, gönlünü incitmemeliyiz. Hatta bir dilenci bize yalvarırken bile ona güzel söz söylemek, onu boş çevirmekten daha hayırlıdır. Çünkü Allah katında değerli olan, sadece verilen mal değil; veriliş şekli ve kalbin niyetidir.

Bu ayet, aynı zamanda bize affetmenin ne kadar büyük bir erdem olduğunu da öğretiyor. Bir kardeşimiz bize karşı bir hata işlediyse, onu affetmek; ona karşılık vermekten, hatta ona sadaka vermekten daha üstündür. Çünkü affetmek, nefsi terbiye etmektir; kalbi arındırmaktır. Allah'ın affedici olduğunu bilen bir kul, kardeşine karşı da affedici olmalıdır.

Rabbimiz bizleri, iyiliği güzel sözle ve gönül hoşnutluğuyla yapan, affetmeyi bilen, başkasının kalbini kırmaktan sakınan kullarından eylesin. Amin.