سوره بقرہ — آيت 4

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• يُؤْمِنُونَ: ايمان آڻيندا آهن، يعني دل سان يقين ڪندا آهن ۽ ٻوليءَ ۽ عمل سان ان جو اظهار ڪندا آهن.
• أُنزِلَ إِلَيْكَ: جيڪو توهان تي نازل ڪيو ويو، يعني قرآن مجيد.
• مِن قَبْلِكَ: توهان کان اڳ، يعني پهرينئن نبيُن ۽ رسولن تي.
• الآخِرَةِ: آخرت جي دنيا، يعني موت کان پوءِ جي زندگي ۽ ان ۾ ٿيندڙ حساب ڪتاب ۽ جزا سزا.
• يُوقِنُونَ: پڪ سان يقين ڪندا آهن، اهڙو يقين جنهن ۾ ڪو به شڪ ۽ شبهو نه هجي.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهن نيڪ ۽ سعادتمند ماڻهن جي وصف بيان ڪري ٿي جيڪي هدايت تي آهن. الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته اهي ماڻهو ايمان آڻيندا آهن ان وحي تي جيڪو توهان تي نازل ڪيو ويو آهي، يعني قرآن مجيد ۽ حڪمت يعني سنت نبوي تي، ۽ اهي ايمان آڻيندا آهن انهن ڪتابن تي به جيڪي توهان کان اڳ انبياءِ ڪرام تي نازل ڪيا ويا، جهڙوڪ تورات، انجيل ۽ ٻيا آسماني ڪتاب. اهي انهن سڀني تي مڪمل تصديق ڪندا آهن ۽ انهن ۾ ڪو فرق نٿا ڪن.

ان کان پوءِ الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته اهي آخرت جي زندگي تي به پڪو يقين رکندا آهن، يعني موت کان پوءِ جي حياتي، قيامت، حساب ڪتاب، جنت ۽ دوزخ تي اهڙو يقين رکندا آهن جنهن ۾ ڪنهن به قسم جو شڪ نه هوندو آهي. آخرت تي يقين رکڻ جو خاص ذڪر ڪرڻ جي حڪمت اها آهي ته آخرت تي ايمان رکڻ انسان کي نيڪ عملن ڪرڻ، برائيُن کان بچڻ ۽ پنهنجي نفس جي محاسبي ڪرڻ جو سڀ کان وڏو محرڪ ۽ حوصلو بخشيندڙ سبب آهي. جيڪو شخص آخرت تي يقين رکي ٿو، اهو دنيا جي عارضي زندگي کي مقصد نٿو سمجهي، پر هميشه پنهنجي آخرت جي ڀلائيءَ لاءِ ڪوشش ڪندو آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• سڀني آسماني ڪتابن تي ايمان: مسلمان کي گهرجي ته قرآن مجيد تي ايمان آڻڻ سان گڏ انهن سڀني ڪتابن تي به ايمان آڻي جيڪي الله تعاليٰ پنهنجي نبيُن تي نازل ڪيا، ڇاڪاڻ ته اهي سڀ هڪ ئي الله طرفان آيا هئا.
• سنت نبوي جي اهميت: آيت ۾ "بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ" جو مطلب قرآن ۽ سنت ٻنهي کي شامل آهي، ان ڪري حديث نبوي تي عمل ڪرڻ ايمان جو حصو آهي.
• آخرت تي يقين جي ضرورت: آخرت تي پڪو يقين انسان کي دنيا جي لالچ ۽ عارضي خوشين کان بچائي، نيڪ عملن ڏانهن راغب ڪري ٿو ۽ برائيُن کان روڪي ٿو.
• اسلام جي عالمگيريت: اسلام صرف هڪ قوم يا هڪ زماني جو مذهب ناهي، پر اهو سڀني انبياءِ ڪرام جي تعليمات جو تسلسل ۽ تصديق آهي، جيڪا ان جي عالمگير ۽ آخري شريعت هجڻ جو ثبوت آهي.
• اهڙن ماڻهن جي بشارت: جيڪي مٿيان صفتون رکن ٿا، اهي ئي حقيقي هدايت يافته ۽ ڪامياب ماڻهو آهن، جيئن ساڳئي سورت جي پهرين آيتن ۾ الله تعاليٰ فرمايو آهي ته اهي ئي پنهنجي رب جي طرفان هدايت تي آهن ۽ اهي ئي ڪامياب ٿيندڙ آهن.