سورت بقره — آیت 78

د معناياتو:

• أُمِّيُّونَ: هغه كسان چه لوستل او ليكل نه پوهيږي.
• أَمَانِيَّ: د أُمْنِيَّة جمع ده، يعني خيالي خبرې، هغه څه چه يوازې له حفظه ويل كيږي، پرته له دې چه معنا پوهه وي.
• يَظُنُّونَ: ګمان او اټكل كول، نه يقيني علم.

تفسير:

د دې آيت مبارك په رڼا كې، الله تعالی د بني اسرائيلو د هغه ډلې په اړه خبر راكوي چه په عامه توګه يې د "يهودو" په نامه يادوو. هغه وايي چه په دوى كې ډېر خلک بې سواده وو، نه يې لوستل زده وو او نه يې ليكل. دوى د تورات له كتاب او هغه څه چه په كې راغلي وو، هېڅ حقيقي پوهه نه لرله. دوى يوازې د خپلو مشرانو او عالمانو له خولې څه ناڅه خبرې اورېدلې او هغه به يې تكرارولې، لكه هغه څوك چه يو څه حفظ كړي وي خو د هغه په معنا نه پوهيږي.

دوى په دې خيالي او بې بنسټه خبرو باندي تكيه كوله او ګومان يې كاوه چه دا هماغه تورات دى چه الله تعالی پرې نازل كړى دى. خو په حقيقت كې دوى يوازې په ګمان او اټكل ولاړ وو، نه په يقيني علم. دوى د هغه نبوت او رسالت په اړه چه د تورات په كتاب كې يې بشارت وركړل شوى و، هېڅ سمه پوهه نه لرله او نه يې د هغه پېژندنه كوله.

دا خبره زموږ لپاره لوی درس لري چه علم بايد له سمې سرچينې او له پوهې سره وي، نه يوازې د تقليد او ګمان پر بنسټ. الله تعالی موږ ته په قرآن كريم كې رښتينې لارښوونه كړې ده او خپل حبيب حضرت محمد صلی الله عليه وسلم يې راولېږلى دى، چه د هغه پېژندنه او پيروي زموږ د نجات او خوشبختۍ كليده ده. راځئ چه له دې آيت نه عبرت واخلو او د خپل دين په اړه له يقيني علم سره عمل وكړو، نه له ګمان او اټكل سره.