Bakara Suresi — Ayet 78

Kelime Anlamları:

• Ümmî: Okuma yazma bilmeyen, cahil kimse.
• Emânî: Kuruntu, asılsız hayal, uydurma sözler; bazı âlimlere göre "okuma" anlamına da gelir.
• Zann: Kesin bilgiye dayanmayan tahmin, şüpheli kanaat.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîmede Yüce Allah, Ehl-i Kitap'tan olan Yahudilerin bir kısmının durumunu haber vermektedir. Onların içinde ümmî yani okuma yazma bilmeyen, Tevrat'ı gerçek manasıyla kavrayamayan kimseler vardır. Bunlar, kendilerine verilen kitabın içeriğini, Allah'ın emir ve yasaklarını, özellikle de son Peygamber Hz. Muhammed (s.a.v.)'in geleceğine dair müjdeleri bilmezler. Onların kitapla olan ilişkisi, sadece kulaktan dolma bilgiler ve uydurma hikâyelerden ibarettir.

Âyette geçen "emânî" kelimesi, onların Tevrat'ı gerçek anlamda okuyup anlamadıklarını, aksine sadece birtakım kuruntulara, asılsız hayallere ve büyüklerinden devraldıkları yalan yanlış rivayetlere sarıldıklarını ifade eder. Bunlar, kitaplarının hakikatinden habersizdirler; sadece öyle olduğunu zannederler. Oysa zan, hakikatin yerini tutmaz. Onlar bu zanlarıyla yetinip gerçeği araştırmaktan kaçınmışlardır.

Bu durum, günümüzde de pek çok insanın içine düştüğü bir hatadır. Kimi insanlar, dinî konularda araştırma yapmak yerine atalarından, çevrelerinden duydukları asılsız bilgilere körü körüne bağlanırlar. Oysa Allah Teâlâ, Kur'an-ı Kerim'de bizleri düşünmeye, akletmeye ve hakikati araştırmaya davet etmektedir. Bu âyet, bizlere önemli bir ders verir: Dinimizi kaynağından, yani Kur'an ve sahih sünnetten öğrenmeliyiz. Taklit ve zan ile yetinmek, bizi hakikatten uzaklaştırır.

Kıymetli kardeşlerim! Allah'ın kitabı, sadece okunmak için değil, anlaşılmak ve yaşanmak için gönderilmiştir. Onun manasını düşünmeden, sadece lafzında takılıp kalmak, o kitabın ruhundan mahrum kalmaktır. Rabbimiz, bizleri kitabını hakkıyla okuyan, anlayan ve yaşayan kullarından eylesin. Bizleri zan ve kuruntularla değil, ilim ve yakîn ile hidayete erdirenlerden kılsın. Âmin.