بقرہ سۈرىسى — ئايەت 78

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• ئۇممىيۇن: «ئۇممىي» سۆزىنىڭ كۆپلۈك شەكلى بولۇپ، ئوقۇش-يېزىشنى بىلمەيدىغان، ساۋاتسىز كىشىلەرنى كۆرسىتىدۇ.
• ئامانىي: «ئۇمنىييە» سۆزىنىڭ كۆپلۈك شەكلى بولۇپ، بۇ يەردە «ئوقۇپ يادلىغان، ئەمما مەنىسىنى چۈشەنمەيدىغان نەرسە» ياكى «قۇرۇق ئارزۇ-ئارمان، ئاساسسىز دەۋالار» مەنىسىدە كەلگەن.
• يەزۇننۇن: «پەرەز قىلىش، گۇمان قىلىش» مەنىسىدە بولۇپ، ئېنىق بىلىمگە ئاساسلانمىغان، پەقەت تەخمىنە ئاساسىدىكى ئىشەنچنى بىلدۈرىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە يەھۇدىيلارنىڭ ئىچىدە بىر توپ كىشىلەرنىڭ بارلىقىنى، ئۇلارنىڭ ئوقۇش-يېزىشنى بىلمەيدىغان ساۋاتسىز كىشىلەر ئىكەنلىكىنى خەۋەر قىلىدۇ. ئۇلار تەۋراتنىڭ ئەسلى مەزمۇنىنى، يەنى ئۇنىڭ ئىچىدىكى ھەقىقەتلەرنى، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ۋە پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈپەتلىرىگە دائىر ئالامەتلەرنى ھەقىقىي بىلمەيدۇ. ئۇلارنىڭ قولىدا پەقەت ئاتا-بوۋىلىرىدىن ۋە دىنىي رەھبەرلىرىدىن ئاڭلاپ قالغان ئاساسسىز دەۋالار، قۇرۇق ئارزۇ-ئارمانلار ۋە يالغان ئۈمىدلەر بار. ئۇلار تەۋراتنى پەقەت يادلاپ ئوقۇيدۇ، ئەمما ئۇنىڭ مەنىسىنى چۈشەنمەيدۇ ۋە ئۇنىڭ كۆرسەتمىلىرىگە ئەمەل قىلمايدۇ. ئۇلارنىڭ بۇ بابتىكى ئىشەنچى پەقەت گۇمان ۋە پەرەزگە ئاساسلانغان بولۇپ، ھەقىقىي ئېنىق بىلىمگە ئاساسلانمايدۇ. ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ قولىدىكى نەرسىنى تەۋرات دەپ گۇمان قىلىدۇ، ئەمما ئۇ ھەقىقىي تەۋرات ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ چوڭلىرى توقۇپ چىققان يالغانلاردۇر.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئىلىم-مەرىپەتسىز، ساۋاتسىزلىق ئادەمنى ھەقىقەتنى چۈشەنمەي، گۇمان ۋە خۇراپاتقا ئېتىقاد قىلىشقا ئېلىپ بارىدۇ. شۇڭا ئىسلام دىنى بىلىم ئېلىشقا، ئوقۇش-يېزىشقا ۋە ھەقىقەتنى تەتقىق قىلىشقا ئىنتايىن ئەھمىيەت بېرىدۇ.
• قۇرئان كەرىم بىزنى ئەمەلىيەتسىز قۇرۇق دەۋالارغا، ئاساسسىز ئارزۇ-ئارمانلارغا ئەمەس، بەلكى ئېنىق بىلىم ۋە ھەقىقىي ئىشەنچكە ئاساسلىنىشقا چاقىرىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىلىم-مەرىپەت دىنىدۇر. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام «ئىلىم ئېلىش ھەر بىر مۇسۇلمانغا پەرزدۇر» دەپ بۇيرۇغان. شۇڭا بىز قۇرئاننى ۋە دىنىمىزنى چۈشىنىپ ئوقۇشىمىز، مەنىسىنى تەپەككۇر قىلىشىمىز كېرەك.
• باشقىلارنىڭ سۆزىگە كور-كورلە ئەمەس، بەلكى ئەقىل ۋە ئىلىم بىلەن تەكشۈرۈپ ئىشىنىش لازىم. بۇ ئايەت بىزگە ھەقىقەتنى ئىزدەش، ئىلىم ئېلىش ۋە ئاللاھنىڭ كىتابىنى چۈشىنىش ئارقىلىق ھىدايەتكە ئېرىشىشنىڭ مۇھىملىقىنى ئۆگىتىدۇ.