Toha surasi — Oyat 89

Kalimalarning ma'nolari:

• Yarji'u – qaytaradi, javob beradi.
• Qawlan – so'z, gap.
• Yamliku – ega bo'ladi, qodir bo'ladi.
• Darr – zarar, yomonlik.
• Naf' – foyda, manfaat.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda Bani Isroil qavmidan bo'lgan, buzoqqa sig'inib, uni iloh deb bilgan kimsalarni tanqid qilib, ularning aqlsizligini fosh etmoqda. Ular o'sha buzoqqa qarab, uning hech qanday ilohiy xususiyatga ega emasligini ko'rmaydilarmi? Ular buzoqning ular bilan gaplashmasligini, ularning so'zlariga javob qaytarmasligini, ularga na biror zarar yetkazishga, na biror foyda keltirishga qodir emasligini anglamaydilarmi? Buzoq — jonivor, u hech narsaga qodir emas. Uning o'zi ham ojiz, qanday qilib u iloh bo'lishi mumkin? Ular bu haqiqatni ko'rishga qodir edilar, lekin nodonliklari va havoi nafslariga ergashganlari sababli ko'rmadilar. Bu ularning eng katta jaholatlaridan biri edi — jonivorga sig'inib, uni yaratuvchi va boshqaruvchi deb bilishlari.

Foydalar:

1. Bu oyatdan musulmonlar uchun eng muhim saboq — ibodat faqat Allohga xos bo'lishi kerak, chunki U zotgina foyda va zarar yetkazishga qodirdir. Allohdan boshqasiga ibodat qilish — eng katta nodonlik va adashishdir.
2. Aql-idrok insonga Allohni tanib, Unga ixlos bilan ibodat qilishni taqozo etadi. Kimki aqlini ishlatib, yaratilgan narsalarning ojizligini ko'rsa, albatta, Yaratganga yuzlanadi.
3. Islom dini insonni aql va tafakkurga chorlaydi. Buzoqqa sig'inish kabi xurofotlar va batil e'tiqodlar aqlsizlikdan kelib chiqadi, Islom esa insonni haqiqatni ko'rishga, to'g'ri yo'lni tanlashga da'vat etadi.
4. Alloh taolo bandalariga nihoyatda mehribondir — U ularni xato va gunohlardan ogohlantirib, to'g'ri yo'lga boshlash uchun payg'ambarlar yuborgan va kitoblar nozil qilgan. Bu rahm-shafqatning ulug'ligi insonni Allohga shukr qilishga undaydi.