سوره طه — آیه 89

معانی کلمات:

• یرجع: بازگرداندن، پاسخ دادن.
• قولاً: سخنی، گفتاری.
• یملک: توانایی و قدرت دارد.
• ضرّاً: زیان و آسیب.
• نفعاً: سود و منفعت.

تفسیر آیه:

آیا این قوم که گوساله را به عنوان معبود برگزیدند، نمیبینند و درک نمیکنند که آن گوساله نه سخنی به آنان بازمیگرداند و نه پاسخی به گفتارشان میدهد؟ او نه توانایی دفع هیچ زیانی از آنان را دارد و نه میتواند سودی به ایشان برساند. این گوساله موجودی بیجان و عاجز است که نه میبیند، نه میشنود، نه سخن میگوید و نه هیچ قدرت و ارادهای دارد. چگونه ممکن است موجودی با این همه ناتوانی، شایسته پرستش باشد؟ این نهایت جهالت و گمراهی است که انسانها به جای پرستش خدای توانا و بینیاز، به موجودی بیجان و بیاختیار روی آورند و آن را معبود خود قرار دهند.

فواید و پیامهای آیه:

1. بیداری وجدان: انسان باید همواره در انتخاب معبود خود اندیشه کند و از تقلید کورکورانه بپرهیزد. معبود واقعی باید توانایی برآوردن نیازها، دفع زیانها و رساندن سودها را داشته باشد.
2. نشانههای معبود حقیقی: خدایی که شایسته پرستش است، باید شنوا، بینا، گویا و قادر مطلق باشد. هر موجودی که فاقد این صفات باشد، شایسته عبادت نیست.
3. محبت و عشق واقعی: محبت به خداوند و عبادت او، بر پایه شناخت و آگاهی استوار است. کسانی که با بصیرت خدا را میپرستند، هرگز دچار پشیمانی و سرگردانی نمیشوند.
4. آسیبهای جهل و غفلت: غفلت از حقایق و پیروی از خرافات و بتها، انسان را به گمراهی عمیق میکشاند و او را از سعادت واقعی دور میسازد.
5. دعوت به خردورزی: قرآن کریم پیوسته انسانها را به تفکر و اندیشه دعوت میکند تا با عقل سلیم، راه حق را از باطل تشخیص دهند و از عبادت موجودات ناتوان دست بردارند.