سوره طه — آیه 91

معانی کلمات:

• لَن نَّبْرَحَ: دست برنمیداریم، پیوسته ادامه میدهیم.
• عَاکِفِینَ: مقیمان، پایبندان به عبادت.

تفسیر آیه:

قوم بنیاسرائیل که به گوسالهپرستی گرفتار شده بودند، در پاسخ به سرزنشها و اندرزهای هارون (علیهالسلام) که آنان را از این کار بازمیداشت و به آنان هشدار میداد که این گمراهی و فتنهای بزرگ است، با لجاجت و سرسختی گفتند: «ما هرگز از این عبادت دست برنمیداریم و پیوسته بر پرستش این گوساله پایبند و ثابتقدم میمانیم، تا زمانی که موسی (علیهالسلام) به سوی ما بازگردد و خودش درباره این امر تصمیم بگیرد و ما را از آن بازدارد.» آنان بهانه آوردند که منتظر بازگشت موسی هستند و تا آن زمان به عبادت گوساله ادامه خواهند داد. این سخن نشاندهنده سرکشی و گمراهی عمیق آنان بود که به جای اطاعت از هارون، به انتظار بازگشت موسی نشستند و در گمراهی خود اصرار ورزیدند.

فواید و پیامهای آیه:

1. خطر تعصب و لجاجت در گمراهی: این آیه نشان میدهد که انسان وقتی در مسیر باطل گرفتار شود و به آن خو بگیرد، ممکن است حتی در برابر دعوت انبیا و اولیا نیز مقاومت کند و برای ادامه گمراهی خود بهانه بیاورد. پس باید از تعصب کورکورانه پرهیز کرد و همواره آماده پذیرش حق بود.
2. اهمیت پیروی از رهبران الهی در غیاب رهبر اصلی: هارون (علیهالسلام) به عنوان جانشین موسی، وظیفه هدایت قوم را بر عهده داشت، اما قوم به جای اطاعت از او، بهانه آوردند. این درس مهمی است که در غیاب رهبران اصلی، باید از جانشینان و نمایندگان آنان پیروی کرد و از دستوراتشان سرپیچی نکرد.
3. عاقبت تعلل در بازگشت به حق: آنان فکر میکردند با تأخیر انداختن توبه تا بازگشت موسی، کار درستی انجام میدهند، اما این تعلل و بهانهجویی، گناه آنان را سنگینتر کرد. پس نباید توبه و بازگشت به حق را به تأخیر انداخت، چرا که تأخیر در توبه، انسان را در گمراهی عمیقتر فرو میبرد.
4. آسیبپذیری جامعه در برابر بتپرستی و خرافات: این داستان هشدار میدهد که جوامع بشری اگر از یاد خدا و هدایت پیامبران فاصله بگیرند، به سرعت به خرافات و بتپرستی روی میآورند. پس باید همواره مراقب ایمان خود بود و از هرگونه شرک و خرافهپرستی دوری جست.