سوره انبیاء — آيت 34

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• الْخُلْدَ: هميشه رهڻ، دنيا ۾ سدائين جيئرو رهڻ، نه مرڻ.
• أَفَإِن مِّتَّ: جيڪڏهن توهان (اي نبي!) وفات ڪري ويا.
• الْخَالِدُونَ: هميشه رهڻ وارا، سدائين جيئرا رهڻ وارا.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! اسان توهان کان اڳ ڪنهن به انسان کي اهو نه ڏنو آهي ته هو دنيا ۾ هميشه لاءِ جيئرو رهي ۽ ڪڏهن به نه مرِي. هر انسان کي موت جو ذائقو چکڻو آهي. پوءِ ڇا اهو ممڪن آهي ته جيڪڏهن توهان دنيا مان هليا ويا ۽ وفات ڪري ويا، ته هي ماڻهو پاڻ هميشه لاءِ دنيا ۾ رهندا ۽ نه مرندا؟ هرگز نه! اهو هرگز نه ٿيندو. جيئن توهان کان اڳ ڪو به انسان هميشه لاءِ نه رهيو آهي، تيئن هي به هميشه نه رهندا. موت هر انسان جي مقدر ۾ لکيل آهي، چاهي هو نبي هجي يا عام انسان. هن آيت ۾ اهو به ثابت ٿئي ٿو ته حضرت خضر عليه السلام به وفات ڪري چڪا آهن، ڇاڪاڻ ته هو به انسان هئا ۽ ڪنهن به انسان کي هميشه رهڻ نه ڏنو ويو آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• موت جي حقيقت جو اقرار: هر انسان کي موت اچي ٿي، ڪو به دنيا ۾ هميشه لاءِ نه رهندو. هيءَ حقيقت انسان کي دنيا جي عارضي زندگيءَ تي فخر ڪرڻ کان روڪي ٿي ۽ آخرت لاءِ تيار ٿيڻ جي ترغيب ڏئي ٿي.
• نبي ڪريم ﷺ جي بشريت جو ثبوت: نبي ڪريم ﷺ به انسان هئا، کين به موت اچڻو هو. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته نبوت ۽ انسانيت ۾ ڪو تضاد ناهي. نبي به انسان هوندا آهن، پر الله جو پيغام کڻي ايندا آهن.
• الله جي حڪمت تي ايمان: الله تعاليٰ هر شيءِ جو فيصلو حڪمت سان ڪري ٿو. ڪنهن کي هميشه رهڻ ۽ ڪنهن کي موت ڏيڻ سڀ سندس ئي حڪمت جو حصو آهي. ان تي راضي رهڻ ۽ صبر ڪرڻ ئي مؤمن جي شان آهي.
• دين جي دعوت ۾ ثابت قدمي: جيڪڏهن نبي ﷺ جي وفات کان پوءِ به دين جي دعوت جاري رهڻي آهي، ته پوءِ صحابه ۽ امت کي پاڻ ذميوار سمجهڻ گهرجي، نه ته اهو سمجهڻ گهرجي ته نبي ﷺ جي وڃڻ سان دين ختم ٿي ويو. دين الله جو آهي، اهو هميشه قائم رهندو.
• قرآن جي سچائي: قرآن ۾ اڳ ئي ٻڌايو ويو هو ته نبي ﷺ به وفات ڪري ويندا، ۽ اهو ئي ٿيو. ان مان قرآن جي سچائي ۽ الله جي علم جي وسعت جو ثبوت ملي ٿو، جيڪو انسان کي قرآن سان محبت ۽ ايمان مضبوط ڪرڻ جي ترغيب ڏئي ٿو.