انبیاء سۈرىسى — ئايەت 7

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• رِجَالًا: ئەر كىشىلەر، يەنى ئىنسانلاردىن بولغان ئەرلەر. بۇ يەردە پەيغەمبەرلەرنىڭ پەرىشتىەمەس، بەلكى ئىنسان ئەرلەردىن ئىكەنلىكى بايان قىلىنىۋاتىدۇ.
• نُوحِي إِلَيْهِمْ: ئۇلارغا ۋەھىي قىلىمىز، يەنى ئۇلارغا ئاللاھ تەرىپىدىن ۋەھىي نازىل قىلىمىز.
• أَهْلَ الذِّكْرِ: زىكىر ئەھلى، يەنى ئىلگىرىكى ئاسمانىي كىتابلارنى بىلىدىغان ئالىملار. بەزى مۇپەسسىرلەر بۇنى ئەھلى كىتاب (يەھۇدىي ۋە ناسارالارنىڭ ئالىملىرى) دەپ چۈشەندۈرگەن.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! بىز سەندىن ئىلگىرىمۇ پەقەت ئىنسانلاردىن بولغان ئەر كىشىلەرنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتۇق، ئۇلارغا ۋەھىي نازىل قىلدۇق. بىز ئۇلارنى پەرىشتە قىلىپ ئەۋەتمىدۇق. ئەگەر مەككە كاپىرلىرى ياكى باشقا شەك قىلغۇچىلار بۇنى بىلمىسە، ئۇنداقتا ئىلگىرىكى ئاسمانىي كىتابلارنى، يەنى تەۋرات ۋە ئىنجىلنى بىلىدىغان ئالىملاردىن سورىسۇن. ئۇلار ئېنىق ئېيتىپ بېرىدۇكى، ئاللاھ تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەرلەرنىڭ ھەممىسى ئىنسانلاردىن بولغان ئەر كىشىلەر ئىدى، پەرىشتە ئەمەس.

بۇ ئايەت شۇنى ئوچۇق بايان قىلىدۇكى، پەيغەمبەرلىك ئىنسانلار ئارىسىدىن تاللانغان ئەر كىشىلەرگە بېرىلىدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ ھېكمىتى ۋە رەھمىتىنىڭ بىر ئىپادىسىدۇر. چۈنكى پەيغەمبەر ئۆز قەۋمىنىڭ ئىچىدىن چىقىشى، ئۇلارنىڭ تىلىنى بىلىشى ۋە ئۇلار بىلەن بىللە ياشىشى ئىنسانلارنىڭ ئىمان ئېيتىشىغا ئاسانلىق يارىتىدۇ. ئەگەر پەيغەمبەرلەر پەرىشتە بولسا ئىدى، ئىنسانلار ئۇلارغا ئەگىشىشكە قىيىنلىق چېقىلاتتى ۋە ئۇلاردىن ئۆگىنىش تەس بولاتتى.

بۇ ئايەت يەنە ئىلىم سوراشقا، بىلمىگەن نەرسىنى بىلىدىغانلاردىن سوراشقا تەرغىب قىلىدۇ. ئىسلام دىنى ئىلىمگە، تەتقىق قىلىشقا ۋە ھەقىقەتنى ئىزدەشكە چوڭ ئەھمىيەت بېرىدۇ. شۇڭا بىلمىگەن مەسىلىلەرنى ئالىملاردىن سوراپ بىلىش مۇئمىننىڭ ئەخلاقىدۇر. بۇ ئايەت شۇنداقلا ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرنىڭمۇ ئىنسان ئىكەنلىكىنى، ئۇلارنىڭ ۋەھىي ئارقىلىق ئاللاھ بىلەن ئالاقە قىلغانلىقىنى ئىسپاتلايدۇ. بۇ ئارقىلىق ئىنسانلار پەيغەمبەرلەرنى ئۇلۇغلاپ ئۇلارنى ئاللاھ دەرىجىسىگە كۆتۈرۈپ قويۇشتىن ساقلىنىدۇ.

ئىمان ئېيتقان كىشى بۇ ئايەتتىن شۇنى چۈشىنىشى كېرەككى، ئاللاھ تەرىپىدىن كەلگەن ھەر بىر پەيغەمبەر ئىنسانلار ئۈچۈن ئۈلگە ۋە يېتەكچىدۇر. ئۇلارنىڭ ھاياتى ئىنسانلار ئۈچۈن ئەڭ ياخشى ئۆرنەكتۇر. شۇڭا بىز پەيغەمبەرلەرنىڭ يولىنى تۇتۇپ، ئۇلارنىڭ ئەخلاقىنى ئۆگىنىشىمىز ۋە ئەمەلىيەتتە قوللىنىشىمىز كېرەك. بۇ ئايەت بىزنى ئىلىم ئىگىلىشكە، ھەقىقەتنى ئىزدەشكە ۋە شەك-شۈبھىلەردىن قۇتۇلۇشقا چاقىرىدۇ. ئاللاھ بىزنى ھەقىقەتنى چۈشىنىدىغان ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغان بەندىلەردىن قىلسۇن.