Аль-Хаджж сүресі — Аят 43

1. Сөздердің мағынасы:

• وَقَوْمُ — «және қауым», «ел-жұрт», «халық» дегенді білдіреді. Бұл жерде белгілі бір пайғамбардың халқы айтылып отыр.
• إِبْرَاهِيمَ — Ибраһим (ғ.с.), Аллаһтың досы атанған ұлы пайғамбар.
• لُوطٍ — Лұт (ғ.с.), Ибраһимнің туысы әрі Содом мен Гоморра елдеріне жіберілген пайғамбар.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Меккелік мүшріктердің Пайғамбарымызды (с.ғ.с.) жалғанға шығарғанына жауап ретінде түсірілген аяттардың жалғасы. Аллаһ Тағала осыған дейінгі өткен үмметтердің де өз пайғамбарларын жалғанға шығарғанын еске салады. Нұхтың елі, Ад, Сәмұд халқы сияқты, Ибраһимнің де елі оны жалғанға шығарды, Лұттың елі де өз пайғамбарын мойындамады. Яғни, бұл жерде Аллаһ Тағала Пайғамбарымызға (с.ғ.с.) жұбаныш беріп, «сенің еліңнің сені жалғанға шығаруы жаңа нәрсе емес, бұрынғы пайғамбарлар да осындай қарсылыққа тап болған» дегенді ұғындырады.

Ибраһим (ғ.с.) халқы оны тек жалғанға шығарып қана қоймай, оны отқа жағуға дейін барған еді. Ал Лұт (ғ.с.) елі болса, оның шақыруын менсінбей, ашық түрде қарсы шығып, ұятсыз істерге батқан болатын. Осылайша, әрбір үммет өз пайғамбарына қарсы келіп, ақырында Аллаһтың әділ жазасына тап болды.

Бұл аят арқылы Аллаһ Тағала өткен елдердің тағдырын мысалға келтіре отырып, адамдарды ойлануға шақырады: пайғамбарларды жалғанға шығару әрқашан да ауыр зардаптарға әкелген. Сондықтан Мекке халқы да осыдан сабақ алуы тиіс.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Пайғамбарлардың жолы қиындыққа толы болған: Әрбір пайғамбар өз елінен қарсылық пен жалғанға шығарушылыққа тап болған. Бұл — Аллаһтың жолындағылар үшін үлкен жұбаныш әрі сабыр сабағы.
• Тарихтан сабақ алу: Өткен үмметтердің тағдыры бізге ескерту. Олар пайғамбарларын жалғанға шығарып, ақырында құрып кетті. Бұл — адамзатқа берілген ұлы ғибрат.
• Аллаһтың әділдігі: Аллаһ Тағала ешкімге зұлымдық жасамайды. Әрбір халық өз ісінің нәтижесін көреді. Кім иман келтіріп, пайғамбарларды қолдаса — ол құтылуға жетеді, ал кім қарсы шықса — ол өз залалын көреді.
• Исламның шынайылығы: Барлық пайғамбарлар бір-бірін растап, бір Аллаһқа шақырған. Бұл — Исламның түпкілікті әрі әмбебап дін екенінің дәлелі.
• Сабыр мен табандылық: Қиындыққа тап болғанда, өткен пайғамбарлардың өмірінен үлгі алып, сабыр ету керек. Аллаһтың көмегі әрқашан тақуалармен бірге.