سوره حج — آیه 58

معانی کلمات:

• هاجروا: از دیار و وطن خود بیرون آمدند و ترک گفتند.
• فی سبیل الله: در راه خدا، برای خشنودی او و یاری دینش.
• رزقًا حسنًا: روزی نیکو و پسندیده، که مراد از آن نعمتهای پایدار بهشت است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، بشارتی بزرگ برای مؤمنانی بیان میکند که برای رضای او و یاری دینش، از خانه و کاشانه خود دست میکشند و هجرت میکنند. این هجرت میتواند برای حفظ ایمان، یاری پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و یا جهاد در راه خدا باشد. سپس خداوند حال آنان را به دو صورت بیان میکند: برخی از آنان در میدان جهاد و نبرد با کافران کشته میشوند و به شهادت میرسند، و برخی دیگر بدون جنگ و در بستر مرگ، جان میسپارند. در هر دو صورت، خداوند وعده داده است که آنان را روزی نیکویی عطا کند؛ روزیای که نه پایانی دارد و نه کاهش مییابد و آن، نعمتهای جاودانه بهشت و رضوان الهی است. این روزی، پاداشی است برای فداکاری و ازخودگذشتگی آنان در راه خدا. در پایان آیه، خداوند خود را «بهترین روزیدهندگان» معرفی میکند؛ زیرا اوست که روزی همه موجودات را میدهد، چه مؤمن و چه کافر، اما برای بندگان مخلص خود، روزیای ویژه و نیکو در نظر گرفته است که هیچکس جز او قادر به عطای آن نیست. او روزی را بدون حساب و به فضل خود میبخشد.

فواید و پیامهای آیه:

1. ارزش والای هجرت و جهاد: این آیه نشان میدهد که ترک وطن و فداکاری در راه خدا، از والاترین اعمالی است که نزد خداوند پاداشی عظیم دارد و هیچ تلاشی در این راه، بیپاسخ نمیماند.
2. تسلیت و دلگرمی برای مجاهدان: خداوند با این وعده، دلهای مؤمنان را آرام میکند که چه به شهادت برسند و چه به مرگ طبیعی بمیرند، اجر و پاداش آنان نزد خدا محفوظ است و نباید از مرگ در راه خدا هراسی به دل راه دهند.
3. رزق حقیقی، رزق آخرت است: نعمتهای دنیوی زودگذر و ناپایدارند، اما روزی نیکویی که خداوند برای بندگان مخلص خود در نظر گرفته، نعمتهای ابدی بهشت است که هیچ زوال و فناپذیری ندارد.
4. توکل بر خداوند روزیدهنده: خداوند بهترین روزیدهندگان است و بنده مؤمن باید در همه حال به او توکل کند و بداند که هیچکس جز او نمیتواند روزی حلال و پاکیزه عطا کند. این آیه، انسان را به امیدواری به فضل الهی و ترک وابستگی به مخلوقات دعوت میکند.
5. تشویق به ایثار و فداکاری: این آیه، روحیه ایثار و ازخودگذشتگی را در مؤمنان تقویت میکند و آنان را ترغیب مینماید که برای حفظ دین و ارزشهای الهی، از آسایش و وطن خود بگذرند و بدانند که پاداش این فداکاری، نزد خداوند محفوظ و بزرگ است.