سوره حج — آيت 58

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• هَاجَرُوا: هجرت ڪيائون، يعني پنهنجا وطن ۽ گهر ڇڏي هليا ويا.
• فِي سَبِيلِ اللَّهِ: الله جي راهه ۾، يعني الله جي رضا ۽ دين جي خدمت لاءِ.
• قُتِلُوا: قتل ڪيا ويا، يعني جهاد ۾ شهيد ٿيا.
• مَاتُوا: مري ويا، يعني جنگ کان سواءِ فوت ٿي ويا.
• لَيَرْزُقَنَّهُمُ: يقيناً الله کين رزق ڏيندو.
• رِزْقًا حَسَنًا: سٺو ۽ بهترين رزق، يعني جنت جي نعمتون جيڪي ڪڏهن به ختم نه ٿينديون.
• خَيْرُ الرَّازِقِينَ: بهترين رزق ڏيندڙ.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته جيڪي ماڻهو پنهنجا وطن ۽ گهر ڇڏي الله جي راهه ۾ هجرت ڪن ٿا، يعني رڳو الله جي رضا ۽ سندس دين جي سربلندي لاءِ پنهنجي جاگير ۽ علائقو ڇڏي ٿا وڃن، پوءِ انهن مان ڪي جهاد ۾ شهيد ٿي وڃن ٿا ۽ ڪي وري جنگ کان سواءِ عام موت مري وڃن ٿا، ته الله تعاليٰ انهن سڀني کي يقيناً تمام سٺو ۽ شاندار رزق عطا فرمائيندو. اهو رزق جنت جي نعمتن ۾ داخل آهي، جيڪو ڪڏهن به ختم نه ٿيندو ۽ نه ئي کٽندو. ۽ بيشڪ الله تعاليٰ ئي سڀ کان بهترين رزق ڏيندڙ آهي، ڇاڪاڻ ته هو بيشمار ۽ بيحد رزق عطا فرمائي ٿو.

هن آيت ۾ الله تعاليٰ انهن مهاجرن ۽ مجاهدن کي وڏي بشارت ڏني آهي ته شهيد ٿيڻ يا موت اچڻ سان سندن اجر ضايع نه ٿيندو، بلڪه ان کان به وڌيڪ ۽ بهتر رزق انهن کي ملندو. دنيا ۾ جيڪڏهن ڪنهن کي رزق جي تنگي محسوس ٿئي يا هجرت ۽ جهاد جي راهه ۾ ڪا قرباني ڏيڻي پوي، ته ان کي گهرجي ته الله جي واعدي تي يقين رکي، ڇاڪاڻ ته الله جو ڏنل رزق سڀ کان بهتر ۽ سڀ کان پائيدار آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله جي راهه ۾ هجرت ڪرڻ ۽ پنهنجو وطن ڇڏڻ هڪ وڏي عبادت ۽ قرباني آهي، جنهن جو اجر الله تعاليٰ پاڻ وٽ محفوظ رکي ٿو.
• شهيد ٿيڻ يا عام موت مري وڃڻ، ٻنهي حالتن ۾ الله جي راهه ۾ هجرت ڪندڙن لاءِ جنت ۽ ان جي دائمی نعمتون يقيني آهن.
• الله تعاليٰ جو رزق سڀ کان بهترين آهي، ڇاڪاڻ ته اهو ڪڏهن به ختم نه ٿيندو ۽ نه ئي ان ۾ ڪا کوٽ ايندي.
• اهي ماڻهو جيڪي الله جي دين جي خدمت ۽ سربلندي لاءِ پنهنجون قيمتي شيون قربان ڪن ٿا، الله تعاليٰ انهن کي دنيا ۽ آخرت ۾ بلند درجو ۽ بيشمار اجر عطا فرمائي ٿو.
• هي آيت اسان کي سکي ٿي ته دنيا جي زندگي عارضي آهي ۽ آخرت جي زندگي هميشه لاءِ آهي، تنهنڪري اسان کي الله جي راهه ۾ قرباني ڏيڻ کان نه گهٻرائڻ گهرجي.
• الله تعاليٰ جو واعدو سچو آهي ۽ هو پنهنجي بندن کي ڪڏهن به نه وساريندو، تنهنڪري اسان کي ان تي پورو يقين ۽ اعتماد رکڻ گهرجي.
• هي آيت اسان کي اسلام ۽ قرآن سان محبت پيدا ڪرڻ ۽ الله جي راهه ۾ قرباني ڏيڻ جي ترغيب ڏئي ٿي، ڇاڪاڻ ته ان جو بدلو الله تعاليٰ پاڻ وٽ بهترين ۽ هميشه رهڻ وارو رزق آهي.