Haj surasi — Oyat 8

Kalimalarning ma'nolari:

• يُجَادِلُ — bahslashadi, tortishadi.
• هُدًى — to‘g‘ri yo‘lga boshlovchi dalil va rahnamolik.
• كِتَابٍ مُنِيرٍ — yorug‘, ravshan, o‘z ichida aniq hujjat va dalillarni olgan kitob.

Tafsir:

Odamlar orasida shunday kimsalar borki, ular Alloh haqida — Uning yagonaligi, Payg‘ambarini tanlash va Qur’onni nozil qilishi borasida bilimsiz holda bahslashadilar. Ularning bu bahslari hech qanday ilmga, to‘g‘ri yo‘lga boshlovchi hidoyatga va Alloh tomonidan nozil qilingan yorug‘, o‘z ichida aniq dalil va hujjatlarni jamlagan kitobga asoslanmagan. Ular faqat gumon va xom xayollariga ergashib, haqni inkor etadilar. Bunday odamlar o‘zlarini bilimdon deb hisoblasalar-da, aslida ular johildirlar. Ular na o‘zlariga na boshqalarga foyda keltira oladigan biror ishonchli dalilga ega emaslar. Alloh taolo ularning bu holini qoralab, ularning bahslari behuda va rad etilgan ekanini bayon qilmoqda. Chunki haq yo‘lini topish uchun yo ilm, yo hidoyat, yo esa nozil qilingan kitob bo‘lishi kerak. Bu uch narsaning birortasiga ega bo‘lmagan kishining bahsi shunchaki takabbur va o‘jarlikdir.

Foydalar:

• Alloh haqida bilimsiz va dalilsiz bahslashish — eng yomon xulqlardan biri bo‘lib, insonni haq yo‘ldan uzoqlashtiradi.
• Ilm, hidoyat va Allohning kitobi — haqiqatni anglashning uchta asosiy manbaidir. Kim shu uch manbaga tayanmasa, uning so‘zi e’tiborga loyiq emas.
• Musulmon kishi har qanday masalada, ayniqsa din masalalarida, o‘z bilimi va ishonchli manbalarga asoslanib gapirishi lozim.
• Bu oyat bizga ilm olishga, Qur’on va Sunnatni o‘rganishga undaydi, chunki haqni bilish va himoya qilish faqat shu yo‘l bilan mumkin.
• Alloh taolo bandalarini behuda va foydasiz bahslardan qaytarib, ularni hikmat va dalil bilan so‘zlashga chorlaydi.