Mo'minun surasi — Oyat 68

Kalimalarning ma'nolari:

• يَدَّبَّرُوا — tafakkur qiladilar, chuqur o'ylab ko'radilar.
• الْقَوْلَ — so'z, ya'ni Qur'on.
• أَمْ — balki, yo'ki (inkor va ta'ajjub ma'nosida).
• آبَاءَهُمُ الْأَوَّلِينَ — o'tmishdagi ota-bobolari.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo Makka mushriklarini tanbeh qilib, ulardan so'raydi: "Ular Qur'on oyatlarini o'ylab, tafakkur qilib ko'rmaydilarmi? Axir bu Kitob haqdir, unda shubha yo'qdir. Yoki ularning iymon keltirishlariga to'siq bo'lgan narsa shu bo'ldiki, ularga shunday bir payg'ambar va kitob keldiki, uning o'xshashi ularning ota-bobolariga kelmagan edi. Shuning uchun ular buni g'ayrioddiy deb bildilar va undan yuz o'girdilarmi?"

Ya'ni, ularning e'tirozi asossizdir. Chunki Allohning hikmati shuni taqozo qiladiki, U o'z bandalariga payg'ambarlar yuboradi va ularning ba'zilariga ilohiy kitoblar nozil qiladi. Payg'ambar va kitobning avvalgi qavmlarga kelmagani, uning haq emasligiga dalil bo'la olmaydi. Balki bu Allohning fazli va rahmatidir.

Agar ular Qur'on ustida chin dildan tafakkur qilganlarida, undagi go'zal ma'nolar, hikmatli hukmlar va ilmiy mo''jizalar ularni haqiqatga yetaklagan bo'lardi. Ammo ular ota-bobolariga ergashishni afzal ko'rdilar va o'zlariga kelgan haqni inkor etdilar.

Foydalar:

1. Qur'on ustida tafakkur qilish — har bir mo'minning burchidir. Kim Qur'onni o'qib, uning ma'nolari haqida o'ylasa, u haqiqatni topadi va iymoni mustahkamlanadi.
2. Inson ota-bobolarining yo'lini ko'r-ko'rona taqlid qilmasligi kerak. Haqiqat har doim eng oliy mezon bo'lishi lozim.
3. Payg'ambarlarning kelishi va ilohiy kitoblarning nozil bo'lishi — Allohning bandalariga bo'lgan ulkan rahmatidir. Buni inkor etish — o'z baxtini qo'l bilan tepishdir.
4. Har bir davrda Alloh o'z hikmati bilan odamlarga yo'l ko'rsatuvchilarni yuboradi. Yangi narsa kelganda uni o'ylab, tahlil qilib, haq bo'lsa qabul qilish kerak.