سوره مؤمنون — آیه 89

معانی کلمات:

• تُسْحَرُونَ: یعنی جادو می‌شوید، عقل‌تان زایل می‌گردد و حقیقت بر شما مشتبه می‌شود؛ به طوری که باطل را حق و حق را باطل می‌پندارید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه گفتگوی خود با مشرکان، از پیامبرش می‌خواهد که از آنان بپرسد: «فرمانروایی و مالکیت آسمان‌ها و زمین و هر آنچه در آنهاست، از آنِ کیست؟» مشرکان هرچند در دل خود منکر خدا نبودند، اما در پاسخ به این سؤال، ناگزیر اعتراف می‌کنند و می‌گویند: «همه اینها از آنِ خداست.» در این هنگام، خداوند به پیامبرش دستور می‌دهد که به آنان بگوید: «پس چگونه جادو می‌شوید و عقل‌تان زایل می‌گردد؟» یعنی وقتی شما خود اعتراف می‌کنید که مالک و مدبر همه چیز خداست، پس چرا عقل‌تان را از دست می‌دهید و به جای عبادت او، بت‌ها را می‌پرستید؟ چرا حق را رها کرده و به باطل روی می‌آورید؟ چرا با اینکه به یگانگی او در مالکیت اقرار دارید، در توحید عبادی و اطاعت از او کوتاهی می‌کنید؟ این اعتراف شما با این رفتارتان در تضاد است و نشان می‌دهد که عقل‌تان دچار سحر و خدعه شده است.

فواید و پیام‌های آیه:

1. حجت بر مشرکان: این آیه نشان می‌دهد که مشرکان حتی در دوران جاهلیت نیز به وجود خدا و مالکیت او بر جهان اعتراف داشتند؛ بنابراین حجت بر آنان تمام است و عذری برای شرکشان باقی نمی‌ماند.
2. نکوهش تناقض در اعتقاد: انسان نباید میان اعتقاد قلبی و عمل ظاهری خود تناقض داشته باشد. کسی که خدا را مالک همه چیز می‌داند، باید تنها او را بندگی کند و از غیر او بترسد و امیدوار باشد.
3. اهمیت عقل و بصیرت: قرآن کریم انسان را به بهره‌گیری از عقل دعوت می‌کند و کسانی را که حق را می‌بینند ولی از آن روی‌گردان می‌شوند، به سحر و خدعه عقل متهم می‌کند؛ پس مؤمن باید همواره عقل خود را از خرافات و وسوسه‌های شیطانی پاک نگه دارد.
4. رحمت خداوند در هدایت: خداوند با این پرسش‌ها و استدلال‌ها، راه بازگشت را برای مشرکان باز می‌گذارد و آنان را به تفکر دعوت می‌کند؛ این نشانه لطف و رحمت الهی است که بندگانش را به سوی حق فرا می‌خواند.