Аль-Муминун сүресі — Аят 89

1. Сөздердің мағынасы:

• سَيَقُولُونَ — олар айтады, жауап береді.
• لِلَّهِ — Аллаһтың, Аллаһқа тән.
• قُلْ — айт (уа, Мұхаммед).
• فَأَنَّىٰ — қалайша, қайдан?
• تُسْحَرُونَ — сиқырланасыңдар, адасасыңдар, ақылдарыңнан айырыласыңдар.

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аяттарда Аллаһ Тағала жер мен көкке, жеті қабат аспанға және ұлы ғаршыға билік ететін Кім деп сұрағанда, мүшріктер «Барлығы Аллаһтың» деп жауап беретінін хабарлайды. Олар тіпті Аллаһтың әміршісі екенін мойындайды. Сонда Аллаһ Тағала пайғамбарына ﷺ айтқызады: «Егер осыны мойындасаңдар, онда қалайша адасып, сиқырланып, ақылдарыңнан айырылып қалдыңдар? Қалайша Аллаһты қойып, басқаларға құлшылық етесіңдер? Қалайша қайта тірілуді жоққа шығарасыңдар?»

Яғни олар өз тілдерімен Аллаһтың бірлігін мойындай отырып, іс жүзінде Оған серік қосады. Бұл — ақылға сыймайтын қайшылық. Аят олардың осы қайшылыққа толы халін әшкерелеп, ойлануға шақырады: «Сендер өздерің мойындаған шындыққа қалайша қарсы келесіңдер? Бұл — ақиқатты бұрмалап, адасудың нақ өзі емес пе?»

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Ақиқатты мойындау — иманның басы. Мүшріктер Аллаһтың жаратушы әрі билеуші екенін білген, бірақ оны құлшылықта қолданбаған. Сондықтан білу жеткіліксіз, оны іспен растау керек.
• Ақыл мен дін қайшы емес. Ислам адамды ойлануға, салыстыруға, шындықты іздеуге шақырады. Аят ақылды жұмсап, дұрыс қорытынды жасауға үндейді.
• Ширк — ақылдың адасуы. Бір Аллаһты мойындай тұрып, басқаға құлшылық ету — ішкі қайшылық. Ислам таза таухидке, яғни тек Аллаһқа құлшылық етуге шақырады.
• Қайта тірілуге сену — таухидтің жалғасы. Аллаһ бәріне билік ететін болса, Ол өлгендерді қайта тірілтуге де құдіретті. Бұл — әділеттілік пен жауапкершілікке сенімнің негізі.
• Ислам — адамды құрметтейтін дін. Ол адамды соқыр еліктеуден емес, саналы сенімге, ойлау мен түсінуге шақырады. Бұл — әр адамға берілген үлкен мәртебе.