Mo'minun surasi — Oyat 89

Kalimalarning ma'nolari:

• Fа-annā: Qanday qilib, qayerdan.
• Tusharun: Sehrlanasizlar, aqllaringiz sehrlanib, haqiqatni ko'rmay qolasizlar.

Tafsir:

Alloh taolo Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga xitob qilib, ularga shunday deyishni buyuradi: Ulardan osmonlaru yer va ulardagi barcha narsalarning egasi kim, deb so'raganingda, ular, albatta, "Bularning barchasi Allohningdir", deb javob beradilar. Chunki ular buni inkor eta olmaydilar, bu haqiqat ularning qalblarida o'rnashib qolgan.

Shundan so'ng ularga ayting: "Agar osmonlar, yer va ulardagi barcha narsalarning egasi Alloh ekanini tan olsangiz, qanday qilib aqllaringiz sehrlanib, Unga ibodat qilishdan boshqalarga yuzlanasizlar? Qanday qilib sizlarga haqiqat yolg'ondek ko'rsatilib, yolg'on haqiqatdek ko'rsatilmoqda? O'zlaringiz tan olgan yagona egangizdan boshqaga sig'inishingiz, Uning birligini tan olib, keyin Uning elchilarini yolg'onchiga chiqarishingiz — bu aqlning butunlay yo'qolgani va qalbning ko'r bo'lganidir".

Agar ular hukmronlik va mulk yagona Allohnikiga iqror bo'lsalar, nega Uning buyruqlariga bo'ysunmaydilar, nega Uning payg'ambarlariga ergashmaydilar? Bu ularning aqllari sehrlanganidan, haqiqatni ko'ra olmay qolganlaridan dalolatdir. Ular o'z iqrorlari bilan o'zlariga qarshi guvohlik berib, keyin esa shu iqrorlariga xilof ish qilmoqdalar.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonning fitrati Allohni tan olishiga ishora qiladi. Har bir inson qalbining tubida yagona yaratuvchi borligini his qiladi, hatto mushriklar ham buni inkor eta olmaydilar.
• Haqiqatni tan olish bilan kifoyalanib qolmaslik, balki shu haqiqatga muvofiq amal qilish lozim. Bilim amalga aylanmasa, u kishiga foyda bermaydi.
• Aqlning eng katta boyligi — haqiqatni yolg'ondan ajrata olishidir. Kim haqiqatni ko'rib turib, undan yuz o'girsa, uning aqli sehrlangandir.
• Inson o'z e'tiqodi va amallarida bir-biriga zid bo'lmasligi kerak. Iqrori bilan amali bir bo'lishi — imonning haqiqiy belgisidir.
• Bu oyat musulmonlarga o'z e'tiqodlarini mustahkamlash va har qanday shubha-gumonlardan poklanish kerakligini o'rgatadi. Haqiqiy mo'min — Allohni tanigan, Ungagina ibodat qiladigan va Uning hukmlariga to'liq bo'ysunadigan zotdir.