نور سۈرىسى — ئايەت 16

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• لَوْلَا: ئەگەر بولمىسا، ھەل بولمىدىمۇ، نېمىشقا دېگەن مەنىدە.
• سَمِعْتُمُوهُ: ئۇنى ئاڭلىغان ۋاقتىڭلاردا.
• مَّا يَكُونُ لَنَا: بىزگە ھەرگىز لايىق ئەمەس، بىزگە ھەرگىز بولمايدۇ.
• سُبْحَانَكَ: سېنى پاك دەپ ئېتىقاد قىلىمەن، ئى پەرۋەردىگارىم! بۇ يەردە ھەيران قېلىش ۋە ئاللاھنى پاك ئېتىقاد قىلىش مەنىسىدە.
• بُهْتَانٌ عَظِيمٌ: ئىنتايىن چوڭ تۆھمەت، يالغانچىلىق.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۆمىنلەرنى ئەدەپلىك بولۇشقا ۋە يالغان سۆزلەرگە ئىشەنمەسلىككە چاقىرىدۇ. ئەگەر سىلەر ئۇ تۆھمەت سۆزنى ئاڭلىغان ۋاقتىڭلاردا دەرھال: «بىزگە بۇنداق سۆزنى قىلىش ھەرگىز لايىق ئەمەس، ئى پەرۋەردىگارىمىز! سېنى پاك دەپ ئېتىقاد قىلىمىز، بۇ ئىنتايىن چوڭ تۆھمەتتۇر» دېگەن بولساڭلار، بۇ ئۇلۇغ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئائىلىسىگە ۋە پاك مۆمىن ئانىمىزغا قارىتىلغان يالغان سۆزنى رەت قىلغان بولاتتىڭلار.

بۇ ئايەت بىزگە مۇھىم ئەدەپ-ئەخلاق ساۋىتى بېرىدۇ: يالغان ۋە تۆھمەت سۆزلەرنى ئاڭلىغاندا، ئۇنى تارقاتماستىن، بەلكى ئۇنىڭغا قارشى تۇرۇش ۋە ئۇنى رەت قىلىش كېرەك. مۆمىن كىشى ھەر قانداق سۆزنى ئاڭلىغاندا ئويلۇنۇپ، ئۇنىڭ ھەقىقىيلىكىنى تەكشۈرۈشى لازىم. بولۇپمۇ مۆمىنلەرنىڭ ئىززەت-ھۆرمىتىگە ۋە ئائىلىسىگە قارىتىلغان سۆزلەرگە ئىنتايىن ھەسسىياتلىق بولۇشى كېرەك.

ئاللاھنىڭ پاكلىقىنى ئېتىقاد قىلىش ۋە ئۇنىڭغا ھەمدۇ-سانا ئېيتىش مۆمىننىڭ قەلبىنى نۇرلاندۇرىدۇ ۋە ئۇنى يالغان سۆزلەردىن ساقلايدۇ. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، يالغان ۋە تۆھمەت سۆزلەرگە قارشى تۇرۇش ۋە ئۇلارنى رەت قىلىش ھەر بىر مۆمىننىڭ مەسئۇلىيىتىدۇر. شۇنداق قىلغاندا، جەمئىيەت پاكلىقىنى ساقلاپ، ئىناقلىق ۋە ئىتتىپاقلىقنى قوغداش مۇمكىن بولىدۇ.

ئىسلام دىنى بىزنى ھەقىقەتنى سۆزلەشكە، يالغاندىن يىراق تۇرۇشقا ۋە باشقىلارنىڭ ئىززەت-ھۆرمىتىنى قوغداشقا چاقىرىدۇ. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ھەر قانداق سۆزنى ئاڭلىغاندا، ئۇنىڭ ھەقىقىيلىكىنى تەكشۈرۈش ۋە يالغان سۆزلەرگە ئىشەنمەسلىك مۆمىننىڭ ئەقلى ۋە ئەخلاقىنىڭ بىر قىسمىدۇر. ئاللاھ بىزنى ھەقىقەتچى، ئەدەپلىك ۋە باشقىلارنىڭ ھۆرمىتىنى قوغدايدىغان مۆمىنلەردىن قىلسۇن.