Nur surasi — Oyat 16

Kalimalarning ma'nolari:

• Lavla: Nega, qani endi.
• Izk: O‘sha paytda, qachonki.
• Sami'tumuhu: Sizlar buni eshitganda.
• Ma yakunu lana: Bizga to‘g‘ri kelmaydi, joiz emas.
• Subhanaka: Seni har qanday nuqsondan pok tutamiz, ey Robbimiz.
• Buhton: Yolg‘on, tuhmat, bo‘hton — kishini hayratda qoldiradigan yolg‘on.

Tafsir:

Ushbu oyat mo‘minlarga nisbatan ogohlantirish va tarbiya berish maqsadida nozil bo‘lgan. Unda ularga aytilmoqdaki: Qachonki sizlar bu yolg‘on gapni — Oysha onamizga (roziyallohu anho) nisbatan aytilgan bo‘htonni eshitganingizda, nega darhol: "Bizga bunday so‘zni aytish joiz emas, bu bizning tilimizdan chiqishi mumkin bo‘lgan gap emas" demadingizlar? Nega Allohni poklab, "Sen har qanday yolg‘on va tuhmatdan poksan, ey Robbimiz! Bu ulkan bo‘hton, og‘ir yolg‘on" deb aytmadingizlar?

Agar mo‘minlar shunday qilganlarida edi, bu yolg‘on gapning tarqalishiga yo‘l qo‘yilmagan bo‘lardi. Ular bu so‘zni eshitishlari bilanoq rad etishlari, unga qarshi chiqishlari va bunday gapni aytganlarni qoralashlari lozim edi. Chunki bu nafaqat Oysha onamizga (roziyallohu anho), balki Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sha’niga ham, butun musulmon jamoasining obro‘siga qilingan og‘ir tuhmat edi.

Bu oyat mo‘minlarga har qanday yolg‘on xabarni eshitganda, uni darhol tekshirishlari, yomon gumon qilishdan saqlanishlari va Allohni poklab, haqiqatni himoya qilishlari kerakligini o‘rgatadi.

Foydalar:

1. Mo‘min kishi har qanday yolg‘on va tuhmatni eshitganda, uni darhol rad etishi va tilidan bunday so‘zning chiqishiga yo‘l qo‘ymasligi kerak. Bu uning imonining belgisidir.
2. Allohni poklash — har bir mo‘minning burchidir. Chunki Alloh taolo har qanday yolg‘on, tuhmat va nuqsondan pokdir. Bandasi ham Allohning pokligini tan olib, yolg‘on gaplardan yuz o‘girishi lozim.
3. Yolg‘on gapni tarqatish — og‘ir gunohdir. Uni eshitgan kishi ham, agar rad etmasa va tarqatishda ishtirok etsa, gunohga sherik bo‘ladi. Shuning uchun har bir musulmon o‘z tilini yolg‘ondan saqlashi va boshqalarning ham bunday qilishiga yo‘l qo‘ymasligi kerak.
4. Bu oyat mo‘minlarga o‘z birodarlarining sha’nini himoya qilishni o‘rgatadi. Ayniqsa, pokiza ayollar haqida yolg‘on gapirish — eng og‘ir gunohlardan biridir.
5. Islom dini poklik va halollik dinidir. U har qanday yolg‘on, tuhmat va bo‘htondan pokdir. Mo‘min kishi ham shu poklikni o‘z hayotida aks ettirishi kerak.