Ан-Нур сүресі — Аят 16

1. Сөздердің мағынасы:

• وَلَوْلَا (уа лаула): "Алайда, неге...", "болмады ма еді" деген мағынада — өкініш пен насихатты білдіреді.
• إِذْ (из): "Сол кезде", "уақытта" дегенді білдіреді.
• سَمِعْتُمُوهُ (самиғтумуһу): "Оны естіген кезде" — мұнда өсек-аян туралы айтылып отыр.
• مَا يَكُونُ (мә йакуну): "Лайық емес", "болмайды", "рұқсат етілмейді" деген мағынада.
• سُبْحَانَكَ (субханака): "Уа, Раббым, Сен пәксің!" — Алланы кемшіліктен пәк деп тану, әрі таңырқау мен жиіркенуді білдіретін сөз.
• بُهْتَانٌ عَظِيمٌ (буһтанүн ғазым): "Үлкен жала", "аса ауыр өтірік" дегенді білдіреді.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Мәдинада мұсылмандар арасында тараған ауыр бір жала — Пайғамбардың (с.а.с.) жұбайы Айша анамызға (р.а.) қатысты таратылған өсекке байланысты түскен. Аят мұсылмандарға сол жаланы естіген кездегі дұрыс ұстанымды үйретеді.

Алла Тағала былай дейді: Сендер сол жаланы естіген кезде дереу: "Бізге мұндай сөзді айту лайық емес, бұл — үлкен жала, Алланы пәк деп танып, Оған мұндай айыпты жатқызудан беземіз" деп айтуларың керек еді. Яғни мұсылман адам өсек-аянды естіген сәтте-ақ оны жоққа шығарып, тілін тежеп, ондай сөзге қатысы жоқ екенін білдіруі тиіс. Әсіресе Пайғамбардың отбасына, мүміндердің анасына қатысты айтылған мұндай сөз — тек өтірік қана емес, Аллаға және Оның Елшісіне қарсы батылдық таныту, үлкен күнә.

Бұл аят сөздің де жауапкершілігін, тыңдаған нәрсені тексермей таратудың қауіптілігін, әрі мұсылман қауымының намысын қорғаудың маңыздылығын көрсетеді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Тілді тежеу — иманның белгісі. Мұсылман естіген әрбір сөзді таратпай, әсіресе күмәнді, жала болуы мүмкін хабарларды тексермей сөйлемейді.
• Жаладан аулақ болу — Алланың әмірі. Жала айту да, оны тыңдап, тарату да ауыр күнә. Бұл аят бізді осыдан сақтандырады.
• Пайғамбардың отбасын құрметтеу. Мүміндердің аналарына деген құрмет — иманның бір бөлігі.
• "Субханака" деп айту — Алланы пәк деп тану. Мұндай сөздер арқылы жүрегіміз Аллаға деген құрметпен толады.
• Қоғамды жаман сөзден тазарту. Әр мұсылман өсек-аянға тосқауыл қою арқылы қоғамның тазалығына үлес қосады.
• Ислам — әдеп пен әділдік діні. Бұл аят Исламның сөз бостандығын шектемейтінін, керісінше, әдепті, әділ, шынайы сөйлеуге шақыратынын көрсетеді.

Осылайша, бұл аят мұсылманды тілін бақылауға, жақсылыққа шақыруға, жамандықтан тыйылуға және Алланың ұлықтығын әрдайым еске алуға баулиды.