سوره نور — آيت 16

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• لَوْلَا / هَلَّا: اهو لفظ ملامت ۽ حيرت ظاهر ڪرڻ لاءِ آهي، يعني ”ڇو نه“ يا ”ڪاش“.
• سَمِعْتُمُوهُ: جڏهن توهان اهو ٻڌو.
• مَا يَكُونُ لَنَا: اسان کي اهو نه ٿو جڳائي / اسان لاءِ اهو مناسب ناهي.
• سُبْحَانَكَ: اي الله! تنهنجي پاڪائي آهي (هتي حيرت ۽ تعجب جي معنيٰ ۾ آهي).
• بُهْتَانٌ عَظِيمٌ: وڏو ڪوڙ ۽ تهمت، جيڪا ٻڌندڙ کي حيران ڪري ڇڏي.

2) تفسير:

هن آيت ۾ الله تعاليٰ مؤمنن کي تنبيهه ڪندي فرمايو ته جڏهن توهان اهو ڪوڙو الزام ٻڌو، جيڪو منافقن ام المؤمنين عائشه رضي الله عنها تي لڳايو هو، ته توهان کي فوراً اهو چوڻ گهرجي هو ته اسان کي اهڙي ڳالهه ڪرڻ جائز ناهي. اي اسان جا رب! تنهنجي ذات پاڪ آهي، تنهنجي نبي جي گهر واري تي اهڙو الزام هڪ وڏو ڪوڙ ۽ بي بنياد تهمت آهي. اهڙي ڳالهه نه رڳو ٻڌڻ ۽ پکيڙڻ حرام آهي، پر ان تي يقين ڪرڻ ۽ ان جو ذڪر ڪرڻ به مسلمان جي شان کي نه ٿو سونهي. مؤمن جو ڪم اهو آهي ته جڏهن ڪا بري ڳالهه ٻڌي ته ان کي رد ڪري ۽ الله جي پاڪائي بيان ڪري، نه ته ان کي وڌيڪ پکيڙي.

3) فائدا ۽ سبق:

• پاڪائي ۽ حيرت جو اظهار: بري ڳالهه ٻڌڻ وقت ”سُبْحَانَكَ“ چوڻ ۽ الله جي پاڪائي بيان ڪرڻ سکڻ گهرجي.
• ڪوڙي خبر کي رد ڪرڻ: اهڙي ڳالهه کي نه ٻڌڻ، نه پکيڙڻ ۽ نه ان تي يقين ڪرڻ گهرجي، جنهن ۾ ڪنهن بي گناهه تي تهمت هجي.
• ام المؤمنين جي عظمت: هي آيت ام المؤمنين عائشه رضي الله عنها جي پاڪيزگي ۽ سندن بلند مقام جي تصديق آهي.
• زبان جي حفاظت: مسلمان کي پنهنجي زبان جي حفاظت ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته بي بنياد ڳالهه پکيڙڻ وڏو گناهه آهي.
• اسلام جي خوبصورتي: اسلام اسان کي سيکاريندو آهي ته ڪنهن جي باري ۾ بري ڳالهه ٻڌڻ تي فوراً انڪار ڪريون ۽ انصاف قائم رکون.