سوره فرقان — آیه 38

معانی کلمات:

• عاد: قوم حضرت هود علیه‌السلام.
• ثمود: قوم حضرت صالح علیه‌السلام.
• أصحاب الرسّ: گروهی که کنار چاهی زندگی می‌کردند و پیامبرشان را کشتند؛ «رسّ» به معنای چاه ناساخته و بدون دیواره است.
• قرون: نسل‌ها و امت‌های گذشته.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه ذکر سرگذشت اقوام پیشین، به هلاکت اقوام دیگری اشاره می‌کند: قوم عاد که همان قوم حضرت هود بودند و به سبب طغیان و سرکشی، با عذابی سخت نابود شدند؛ و قوم ثمود که قوم حضرت صالح بودند و با وجود معجزهٔ شتر، آن را پی کردند و به عذاب گرفتار شدند. همچنین «اصحاب الرسّ» که گروهی بودند کنار چاهی زندگی می‌کردند و به بت‌پرستی گرفتار شده بودند؛ پیامبرشان را تکذیب و به قتل رساندند و خداوند آنان را با خسف و فروبردن در زمین هلاک کرد. علاوه بر این اقوام، نسل‌ها و امت‌های بسیار دیگری نیز میان این اقوام بودند که خداوند آنان را به سبب گناهانشان نابود کرد؛ امت‌هایی که شمارشان را جز خداوند کسی نمی‌داند. این بیان برای آن است که انسان عبرت بگیرد که سنت الهی در هلاکت ظالمان و تکذیب‌کنندگان پیامبران، همیشگی و تغییرناپذیر است.

فواید و پیام‌های آیه:

• سنت الهی در طول تاریخ یکسان است: هر قومی که پیامبران را تکذیب کند و در طغیان و گناه بماند، سرنوشتی جز نابودی ندارد؛ پس هوشیار باشیم و از این عبرت‌ها پند بگیریم.
• خداوند بر همهٔ اقوام و نسل‌ها آگاه است و هیچ‌کس از علم و عدالت او پنهان نیست؛ این یادآوری، انسان را به تقوا و پرهیز از گناه دعوت می‌کند.
• قرآن با بیان سرگذشت اقوام پیشین، راه نجات را به ما نشان می‌دهد: ایمان به پیامبران، اطاعت از فرمان‌های الهی و دوری از شرک و بت‌پرستی، تنها راه رستگاری است.
• این آیه ما را به شکرگزاری برای نعمت اسلام و قرآن دعوت می‌کند؛ چرا که با هدایت الهی، از سرنوشت تلخ اقوام نابودشده در امان مانده‌ایم و باید این نعمت بزرگ را پاس بداریم.