Shu'aro surasi — Oyat 112

Kalimalarning ma'nolari:

• "Va mā ilmī" – "Mening qanday ilmim bo'lsin?" ya'ni, "Men qayerdan bilayin?"
• "Bimā kānū ya'malūn" – "Ularning qilayotgan ishlari haqida" – ya'ni, ularning amallari, ichki niyatlari va holatlari haqida.

Tafsir:

Nuh alayhissalom o'z qavmining yuqori tabaqasidagi kattalar tomonidan, unga ergashgan kambag'al va oddiy odamlarga nisbatan haqoratli munosabatda bo'lib, "Bu kimsalar seni o'zlariga tenglashtirib, oramizga aralashib yuribdi, ularni haydab yubor" deganlarida, u ularga shunday javob berdi: "Mening ularning amallari haqida qanday ilmim bo'lishi mumkin? Men ularning qalblaridagi sirlarni, ichki niyatlarini bilmayman. Men ularning tashqi ko'rinishiga qarab hukm qilaman, ularning ichidagi holatini esa faqat Alloh biladi. Men ularning mol-mulki, kasb-hunari yoki nasl-nasabiga qarab emas, balki iymoniga qarab ularni qabul qilaman. Agar ular iymon keltirgan bo'lsa, bu menga yetarli. Ularning amallarini hisobga olish va ularni tekshirish mening vazifam emas, balki bu faqat Allohga xos ishdir."

Mening vazifam – ularni Allohning yo'liga da'vat qilishdir. Agar ular da'vatimni qabul qilib, iymon keltirgan bo'lsalar, men ularni qabul qilaman. Ularning amallari qanday ekanligi, chin dildanmi yoki riyodanmi – buni bilish menga topshirilmagan. Men zohiriy (tashqi) holatga qarab ish ko'raman, botiniy (ichki) holatni esa Allohga topshiraman.

Foydalar:

• Bu oyatdan olinadigan eng katta saboq – insonlarni zohiriy ko'rinishiga qarab baholash kerakligi, ularning ichki niyatlari va qalblaridagi sirlarni faqat Alloh bilishidir. Biz hech kimni kambag'alligi, kasbi yoki ijtimoiy mavqeiga qarab past nazar bilan qaramasligimiz kerak.
• Iymon – eng oliy mezon ekanligi, insonning qadr-qimmati uning boyligi yoki nasl-nasabi bilan emas, balki iymoni va taqvosi bilan o'lchanishidir.
• Da'vat qiluvchi kishi o'z vazifasini yaxshi bilib, odamlarning amallarini tekshirish bilan ovora bo'lmasligi, balki to'g'ri yo'lga chaqirish bilan mashg'ul bo'lishi kerak.
• Musulmon jamiyatida hech kim o'zini boshqalardan ustun qo'ymasligi, barcha mo'minlar bir-biriga birodar ekanligi va ular orasida hech qanday tabaqalanish bo'lmasligi kerakligi o'rgatiladi.