شعراء سۈرىسى — ئايەت 186

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە ئېھتىياجلىق سۆزلەر:

— «بَشَرٌ»: ئىنسان، ئادەم بالىسى.

— «مِّثْلُنَا»: بىزگە ئوخشاش، بىز بىلەن باراۋەر.

— «نَّظُنُّ»: گۇمان قىلىمىز، ئويلىيمىز، پەرەز قىلىمىز.

— «الْكَاذِبِينَ»: يالغانچىلار، يالغان سۆزلەيىدىغانلار.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئۇلار شۇئەيب ئەلەيھىسسالامغا قارىتا يەنە ئۆزلىرىنىڭ كۇپۇرلۇق ۋە ئىنكارچىلىق پوزىتسىيەسىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى: سەن بىزگە ئوخشاش بىر ئىنساندىن باشقا نەرسە ئەمەسسەن. بىزگە ئوخشاش تاماق يەيسەن، سۇ ئىچەيسەن، ئادەتتىكى ئىنسانلارغا ئوخشاش ياشايسەن. سېنىڭ بىزدىن ئارتۇقچىلىقىڭ يوق، پەرىشتە ئەمەسسەن. ئەگەر سەن راستتىنلا ئاللاھ تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەر بولساڭ، ئۇنداقتا نېمىشقا بىزگە ئوخشاش ئادەم بولىسەن؟ بىز سېنى پەيغەمبەرلىك دەۋاسىدا يالغانچىلاردىن دەپ گۇمان قىلىمىز، ھەتتا سېنىڭ دەۋايىڭنىڭ پۈتۈنلەي يالغانلىقىغا ئىشىنىمىز.

ئى پەيغەمبەر! بۇ ئايەتتە ئۇلارنىڭ سۆزلىرىنىڭ قانچىلىك ئاساسسىز ۋە مەنتىقسىز ئىكەنلىكىنى كۆرۈۋاتىمىز. ئۇلار پەيغەمبەرنىڭ ئىنسان بولۇشىنى پەيغەمبەرلىككە زىت دەپ قارىدى. ھالبۇكى، ئاللاھ تەئالا ھەر بىر ئۈممەتكە ئۇلارنىڭ ئىچىدىن، ئۇلار بىلەن بىر تىلدا سۆزلىشىدىغان، ئۇلارنى چۈشىنىدىغان بىر ئىنساننى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتكەن. بۇ ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە ھېكمىتىنىڭ ئىپادىسىدۇر. ئەگەر پەيغەمبەر پەرىشتە بولسا ئىدى، ئىنسانلار ئۇنىڭغا ئەگىشەلمەيتتى ۋە ئۇنىڭدىن ئۈلگە ئالالمايتتى.

ئۇلارنىڭ «سەن بىزگە ئوخشاش ئىنسان» دېگەن سۆزى ئەمەلىيەتتە پەيغەمبەرلىككە قارشى تۇرۇشنىڭ بىر باھانىسى ئىدى. ئۇلار ھەقىقەتنى ئىنكار قىلىش ئۈچۈن ھەر خىل باھانىلارنى ئىزدەيتتى. ئەمما ئىنسان بولۇش پەيغەمبەرلىككە توسالغۇ بولالمايدۇ، چۈنكى پەيغەمبەرلىك ئاللاھنىڭ ئاتا قىلغان شەرىپىدۇر، ئۇنى ئاللاھ خالىغان بەندىسىگە بېرىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلمايدىغان كىشىلەر ھەر قانداق باھانىلەرنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ. ئۇلار پەيغەمبەرنىڭ ئىنسان بولۇشىنى باھانە قىلىپ، ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىنكار قىلدى. ئەمما ئەقىللىق كىشى پەيغەمبەرنىڭ ئېلىپ كەلگەن ھەقىقىتىگە قارايدۇ، ئۇنىڭ ئىنسان ياكى پەرىشتە بولۇشىغا ئەمەس. ئاللاھ تەئالا بىزنى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىدىغان، پەيغەمبەرلەرنىڭ دەۋىتىگە ئاۋاز قوشىدىغان كىشىلەردىن قىلسۇن.